Венчур инвестициялар стартапларда фирибгарликни кўпайтирадими

Буюк Британиянинг Империал Коллеге ва Франциянинг Эмлён Бусинесс Счоол тадқиқотчилари томонидан эълон қилинган янги ҳисобот венчур инвестициялар билан молиялаштириладиган стартапларда нима учун фирибгарлик ҳолатлари кўпроқ учрашини ўрганиб чиқди. Мазкур илмий иш технология оламидаги хатарли тенденциялар ва инвесторларнинг бу борадаги масъулиятини очиб бергани билан муҳим аҳамият касб этади. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

TechCrunch нашрининг хабар беришича, тадқиқотчилар 2000–2023 йиллар оралиғида АҚШ Қимматли қоғозлар ва биржалар комиссияси (SEC) ҳамда Адлия вазирлиги (ДОЖ) томонидан фуқаролик ва жиноий ишлар бўйича таъқиб қилинган технологик асосчилар ва компаниялар маълумотлар базасини яратишган. Сўнгги йилларда Франк компаниясидан Чарлие Жависе, Терраформ Лабс асосчиси До Квон каби машҳур шахсларнинг жиноятлари шулар жумласидандир.

Торонто университетининг июн ойида эълон қилинган яна бир тадқиқотида 2000–2023 йилларда АҚШдаги венчур фондлари томонидан молиялаштирилган стартапарга қарши очилган 654 та фирибгарлик ишлари таҳлил қилинди. Унга кўра, умумий олиб қараганда фирибгарлик кам учраса-да, венчур инвестициясини олган компаниялар бундай айбловларга маблағ олмай фаолият юритганларга нисбатан кўпроқ дуч келиши аниқланган.

Нотўғри кутилмалар ва сунъий интеллект омили

Тадқиқот муаллифларидан бири Тим Веисснинг таъкидлашича, бозор қизиб кетган ва назорат заифлашган даврларда иш бошлаган стартаплар кейинчалик фирибгарлик йўлига кириб кетиш эҳтимоли 19 фоизга юқори бўлади. Унинг фикрича, муаммо фақатгина асосчиларнинг ўзида эмас, балки улар олдига ҳаддан ташқари юқори ўсиш кўрсаткичларини талаб қилиб қўювчи инвесторларда ҳамдир.

Ҳозирги кунда жадал ривожланиб бораётган сунъий интеллект стартаплари муҳити ҳам айнан асосчиларни қонунбузарликка ундайдиган шароитларни яратмоқда. Инвесторларнинг талаблари ва компаниянинг реал имкониятлари ўртасидаги фарқ катталашгани сари муаммолар янада кескинлашади.

Алдовнинг уч босқичи

Тадқиқотда асосчилар дуч келадиган босим сабабли ёлғончиликнинг учта босқичига ўтиб кетиши тушунтирилган. Булар сиртқи, мустаҳкамланган ва чуқур алдов шаклларидир.

• Сиртқи алдов: Асосчилар компаниянинг муваффақияти аслида қандайлигини яшириб, уни жуда яхши қилиб кўрсатишидир.
• Мустаҳкамланган алдов: Ёлғонларни исботлаш учун сохта далиллар, шартномалар ва ҳисоб-фактураларни тайёрлаш.
• Чуқур алдов: Молиявий кўрсаткичларни бутунлай сохталаштириш орқали венчур фондларини алданишга мажбурлаш.

Мутахассисларнинг фикрича, бундай ҳолатлар стартап экотизимидаги шаффофликни ошириш ҳамда инвесторлар томонидан ўтказиладиган текширувларни янада кучайтириш зарурлигини кўрсатмоқда.