Кёто Фусионееринг термоядровий станциялар учун янги қурилма яратишга киришди

Термоядровий энергия соҳасида асосий эътибор одатда улкан қувватни юзага келтирувчи реакторларнинг ўзига қаратилади. Бироқ, ixbt.com ва TechCrunch маълумотларига кўра, бундай реакторларни зарур ёрдамчи жиҳозларсиз узоқ вақт давомида бошқариб бўлмайди ва уларни қуришнинг ўзиёқ улкан харажатларни талаб қилади. Айнан шунинг учун кўплаб стартаплар инфратузилманинг қолган қисмини ихтисослашган таъминотчиларга топширишни маъқул кўрмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Янги пайдо бўлаётган термоядровий таъминот занжиридаги ўнлаб компаниялар орасида Япониянинг Кёто Фусионееринг компанияси энг йирик мутахассислардан бири ҳисобланади. ФусионХ маълумотларига кўра, мазкур компания шу пайтгача 121 миллион доллар сармоя жалб қилишга муваффақ бўлган. Эндиликда эса у АҚШ Энергетика департаменти ҳамда Теннесси штатидан Оак Ридге миллий лабораториясида (ОРНЛ) ёнилғи етиштирувчи қурилма прототипини барпо этиш учун грантлар қўлга киритди.

Ушбу эълон билан бир вақтда, Кёто Фусионееринг ўзининг АҚШдаги бош қароргоҳини Оак Ридге шаҳрига кўчиришини маълум қилди. Мазкур стартап соҳада муҳим ўйинчига айлангани тасдиқланмоқда. Фусион Индустрй Ассосиатион уюшмасининг яқинда ўтказилган сўровномасига кўра, термоядровий стартапларнинг ярмидан кўпи ёнилғи сикли технологиялари бўйича айнан Кёто Фусионееринг каби ташқи етказиб берувчилар билан ҳамкорлик қилишни режалаштираётганини билдирган.

Унитй-3 қурилмаси ва унинг аҳамияти

Кёто Фусионееринг компаниясининг Унитй-3 деб номланган бўлажак қурилмаси ОРНЛ билан ҳамкорликда ишлаб чиқилмоқда ва у “бреэдинг бланкет” (ёнилғи етиштирувчи қоплама) деб номланувчи технологияни синовдан ўтказади. Ушбу қопламалар термоядровий реактордан энергияни йиғиб олиш билан бирга, янги синтез ёнилғисини ҳам генерация қилади. Бундай қоплама дизайнларидан бирида суюқ литийдан фойдаланилади, у ҳам иссиқликни, ҳам нейтронларни ўзига сингдириб олади.

Қоплама ичидаги литий атомлари нейтронлар таъсирида бомбардимон қилинганда, улар гелий ҳамда кўплаб реактор дизайнлари учун муҳим ёнилғи бўлган водород изотопи — тритийга парчаланади. Шундан сўнг тритий қопламадан ажратиб олиниб, реакторга юборилади, иссиқлик эса қувват ишлаб чиқариш учун олинади. Буларнинг барчаси иссиқликка чидамли материаллар, махсус насослар ва бошқа ихтисослаштирилган жиҳозларни талаб қилади.

Келажакдаги ҳамкорлик ва истиқболлар

Кёто Фусионееринг фақатгина қопламалар билан чекланиб қолмай, термоядровий ёнилғини плазмага айлантириб қиздириш, чиқинди газлардаги ёнмаган ёнилғини қайта ишлаш ҳамда электр токи ҳосил қилиш учун иссиқликни йиғиш тизимларини ҳам ишлаб чиқмоқда. Унитй-3 қурилмаси нафақат суюқ литий, балки бошқа турдаги қоплама материалларининг ҳам иш фаолиятини синаб кўради.

Янги қурилма тадқиқотчилар ва стартапларга шу вақтгача асосан компьютер моделлари ёрдамида олинган маълумотларни амалда тасдиқлаш имконини беради. Жумладан, Реалта Фусион, Теа Энергй, Тйпе Оне Энергй ва Хсимер Энергй каби бошқа термоядровий стартаплар ўз реакторларини лойиҳалашда Унитй-3 тажрибаларидан олинган натижалардан фойдаланишади.