Tayvan aholisi rasman “o‘ta keksa jamiyat”ga aylandi

Tayvan tarixida ilk bor “o‘ta keksaygan jamiyat” maqomiga rasman kirdi. 2025 yil yakunlariga ko‘ra, orol aholisining 20 foizdan ortig‘ini 65 yosh va undan katta fuqarolar tashkil etmoqda. Bu haqda 9 yanvar kuni e’lon qilingan rasmiy statistika ma’lumotlariga tayangan holda The Straits Times xabar berdi.

Raqamlar xavotir uyg‘otmoqda

23 milliondan ortiq aholiga ega Tayvan bugun nafaqat keksayish, balki aholi sonining kamayishi bilan ham yuzma-yuz kelmoqda. Ichki ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda mamlakatda 65 yosh va undan yuqori fuqarolar soni 4,67 million nafardan oshgan. Bu esa umumiy aholining 20,06 foizi degani.

Shu bilan Tayvan Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti belgilagan “o‘ta keksaygan jamiyat” mezonlariga to‘liq mos keldi. Oddiy qilib aytganda, bugun har besh nafar tayvanlikdan biri — keksa. Taqqoslash uchun, 0 yoshdan 14 yoshgacha bo‘lgan bolalar ulushi atigi 11,5 foizni tashkil etmoqda.

Tug‘ilish — tarixiy minimumda

Muammoni yanada keskinlashtirayotgan omil — tug‘ilish darajasining keskin pasayishi. 2025 yil dekabr oyida Tayvanda bor-yo‘g‘i 9 027 nafar chaqaloq tug‘ilgan. Bu 2024 yilning shu oyiga nisbatan 27 foizga kam. Yil davomida dunyoga kelgan bolalar soni esa 107 812 nafarni tashkil etib, mamlakat tarixidagi eng past ko‘rsatkich sifatida qayd etildi.

Mutaxassislar so‘nggi yigirma yil davomida tug‘ilish darajasi izchil tushib borayotganini ta’kidlamoqda. Buning asosiy sabablari sifatida:

• ayollarning kech turmush qurishi,

• kichik oilalarni tanlash yoki umuman farzand ko‘rmaslik,

• yashash xarajatlarining qimmatlashishi,

• bolalar parvarishi uchun davlat yordami yetarli emasligi ko‘rsatilmoqda.

Hukumat qanday yo‘l tutmoqda?

Mavjud demografik inqirozga javoban Tayvan hukumati 2025 yil dekabr oyida yangi choralarni e’lon qildi. Xususan, tug‘ilishni rag‘batlantirish maqsadida yolg‘iz ayollar uchun yordamchi reproduktiv texnologiyalar, jumladan EKO imkoniyatlarini kengaytirish rejalashtirilmoqda.

Xulosa qilib aytganda, Tayvan jamiyati muhim burilish nuqtasiga kelib qoldi. Keksayib borayotgan aholi, kamayib borayotgan tug‘ilish va iqtisodiy bosim — bularning barchasi mamlakatni uzoq muddatli, og‘ir qarorlar qabul qilishga majbur qilmoqda. Endi asosiy savol shunda: bu choralar demografik oqimni o‘zgartira oladimi?