Yaqin Sharqdagi keskin geosiyosiy vaziyatda kutilmagan burilish yuz berdi. AQSH Prezidenti Donald Tramp Fors ko‘rfazida qolib ketgan tijoriy kemalarni xavfsiz hududga olib chiqish maqsadida boshlangan «Ozodlik loyihasi» amaliyoti vaqtincha to‘xtatilishini e’lon qildi. Zamin.uz ushbu strategik qaror va mintaqadagi vaziyat tafsilotlarini taqdim etadi.
Muzokaralar uchun imkoniyat: Pokistonning vositachiligi
Tinchlik bitimi sari qadam
AQSH rahbarining ta’kidlashicha, dushanba kuni boshlangan harbiy amaliyot Pokiston hukumatining iltimosiga binoan to‘xtatilgan. Islomobod ayni damda Vashington va Tehron o‘rtasidagi muzokaralarda faol vositachilik qilmoqda. Tramp o‘zining Truth Social tarmog‘idagi sahifasida bu qarorni Eron bilan tinchlik bitimiga erishish yo‘lidagi «sezilarli yutuqlar» va qo‘lga kiritilgan «ulkan harbiy muvaffaqiyatlar» bilan izohladi.
Garchi blokada o‘z kuchida qolsa-da, kemalarni Ho‘rmuz bo‘g‘ozidan o‘tkazish jarayoni qisqa muddatga to‘xtatib turiladi. Bundan ko‘zlangan asosiy maqsad — tomonlar o‘rtasida haqiqiy kelishuv imkoniyatini baholashdir.
Bozorlardagi reaksiya va Tehronning munosabati
Neft narxi va Eron OAV pozitsiyasi
Trampning kutilmagan bayonoti ortidan Osiyo bozorlarida neft narxi biroz arzonlashgani kuzatildi. Biroq Eron davlat ommaviy axborot vositalari vaziyatga o‘zgacha yondashmoqda. Ularning fikricha, bu qaror AQSHning muhim suv yo‘llarini ochishga qaratilgan urinishlari muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan so‘ng «ortga chekinish» hisoblanadi.
«Epik g‘azab»dan «Ozodlik loyihasi»ga o‘tish
Davlat departamenti va Harbiy qo‘mondonlik ma’lumotlari
AQSH Davlat kotibi Marko Rubio fevral oyi oxirida boshlangan «Epik g‘azab» (Epic Rage) operatsiyasi o‘z maqsadlariga erishganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Vashington tinchlik yo‘lini afzal ko‘radi va yangi «Ozodlik loyihasi» faqat mudofaa xarakteriga ega.
Ko‘lam: Operatsiyaga AQSH Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) tomonidan esminetslar, aviatsiya va 15 ming nafar harbiy jalb etilgan.
Blokada holati: General Den Keynning ma’lumotiga ko‘ra, ayni paytda Fors ko‘rfazida 1 500 dan ortiq kema va 22,5 ming nafar dengizchi qolib ketgan.
Xavfli eskalatsiya va tahdidlar
Vaziyat hamon qaltis bo‘lib turibdi. Dushanba kuni Tramp agar Eron Amerika kemalariga hujum qilsa, ushbu mamlakat «yer yuzidan yo‘q qilinishi» haqida qat’iy ogohlantirish bergan edi. O‘z navbatida, Eron parlamenti spikeri Muhammad Boqir G‘olibof AQSHni o‘t ochishni to‘xtatish rejimini buzishda aybladi.
Bundan tashqari, Ho‘rmuz bo‘g‘ozida noma’lum snaryadning yuk kemasiga kelib urilishi va BAA havo hujumidan mudofaa tizimlarining dronlarni qaytarishi vaziyat naqadar murakkabligini ko‘rsatmoqda.
Aziz muxlislar, sizningcha, AQSH va Eron o‘rtasida haqiqiy tinchlik bitimi imzolanishi mumkinmi? Bu qaror jahon bozoridagi yoqilg‘i narxlariga qanday ta’sir qiladi? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring!
Dunyo siyosati va iqtisodiyotiga oid eng muhim yangiliklarni Zamin.uz saytida kuzatishda davom eting.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
