Yangi NATO: Turkiya, Pokiston va Saudiya «Makka mudofaa pakti»ni imzoladi

Turkiya, Pokiston va Saudiya Arabistoni o‘rtasida muhim geosiyosiy kelishuv — «Makka qo‘shma mudofaa kelishuvi» imzolandi. Turkiya Tashqi ishlar vaziri Hoqon Fidanning ta’kidlashicha, ushbu pakt texnik jihatdan NATOning jamoaviy mudofaa kafolatiga doir mashhur «5-moddasi»ga tengdir.

Yaqin Sharq va Osiyo mintaqasidagi xavfsizlik arxitekturasini tubdan o‘zgartirishi kutilayotgan ushbu pakt 2 yil-u 8 oy davom etgan muzokaralar natijasida yuzaga keldi.

«Birimizga qilingan hujum — barchamizga qilingan hujumdir»

7 avgust kuni uch mamlakat yetakchilari tomonidan imzolangan hujjatga ko‘ra, uch davlatdan birortasiga qilingan qurolli tajovuz qolgan a’zolarga qilingan hujum sifatida baholanadi.

NATOning 5-moddasi mohiyati: Shimoliy Atlantika alyansining ushbu asosiy tamoyiliga ko‘ra, a’zo davlatlardan biriga qurolli hujum uyushtirilsa, qolgan a’zolar, jumladan harbiy kuch ishlatish orqali ham, hujumga uchragan hamkorini himoya qilishga majburdir.

Hoqon Fidan Anadolu va Reuters agentliklariga bergan intervyusida ushbu alyans Eron yoki boshqa biror muayyan davlatga qarshi qaratilmaganini alohida qayd etdi:

«Biz uchta davlat sifatida juda kamtarona, lekin aniq qadamlar tashlamoqdamiz. Bu alyans mavjud tizimlarning o‘rnini bosishga intilmaydi, balki uch ittifoqchining xavfsizligi uchun umumiy kafolat va’dasi bo‘lib xizmat qiladi. A’zo davlatga hujum qilinmaguniga qadar hech bir mamlakat biz uchun tahdid hisoblanmaydi», — dedi vazir.

Misr ham qo‘shilishi mumkin: Alyans kengayish arafasida

Turkiya Prezidenti Rejep Tayyip Edog‘anning qarashiga ko‘ra, alyans faqat uch davlat bilan cheklanib qolmaydi. Kelajakda ma’lum texnik va logistik masalalar hal etilgach, Misr Arab Respublikasi ham ushbu mudofaa paktiga a’zo bo‘lib kirishi kutilmoqda.

Yangi tuzilmaning tashkiliy tuzilishi:

• Bosh kotibiyat: Saudiya Arabistonida joylashadi.

• Vazirlar qo‘mitasi: NATO modelidagi kabi doimiy ishlovchi vazirlar kengashi tuziladi.

• Operatsion tafsilotlar: Qo‘mitaning birinchi yig‘ilishida aniqlashtiriladi.

Qizil dengizdagi xavfsizlik va mintaqaviy keskinlik

Hoqon Fidan, shuningdek, Qizil dengizdagi dengiz qatnovi xavfsizligi Anqara manfaatlariga to‘g‘ridan to‘g‘ri daxldor ekanini ta’kidladi. Shu bois Turkiya husiylarning hujumlaridan kemalarni himoya qilish bo‘yicha xalqaro koalitsiyada ham faol ishtirok etmoqda.

Yaqin Sharqda keskinlik ortib borayotgan bir paytda «Makka mudofaa pakti»ning tuzilishi mintaqadagi kuchlar muvozanatini mustahkamlash va jamoaviy tiyib turish omili sifatida baholanmoqda.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.