25 sentyabr — Qozog‘istonda milliy motam kuni: Mang‘istovdagi fojia tafsilotlari

Qozog‘iston Respublikasi Kaspiy dengizi hududida harbiy xizmatchilar bilan yuz bergan mudhish fojia ortidan chuqur qayg‘u va motamga botdi. Qozog‘iston prezidenti Qasim-Jomart To‘qayev tegishli farmonni imzolab, 25 sentyabr sanasini mamlakat bo‘ylab Milliy motam kuni deb e’lon qildi. Bu haqda davlat rahbarining matbuot xizmati rasmiy ma’lumot tarqatdi. Mang‘istov viloyatining Kaspiy dengizi akvatoriyasida 24 sentyabr kuni o‘tkazilgan harbiy mashg‘ulotlar chog‘ida ob-havo sharoitining kutilmaganda keskin yomonlashishi, kuchli dovul va kuchaygan to‘lqinlar harbiylarning og‘ir baxtsiz hodisaga uchrashiga olib keldi.

Agar Mudofaa vazirligining dastlabki xabarlarida 9 nafar harbiy halok bo‘lgani va 3 nafari qutqarilgani aytilgan bo‘lsa, keyinroq Mang‘istov viloyati hokimligi fojia masshtabi yanada kattaroq ekaniga aniqlik kiritdi: mashg‘ulot chog‘ida jami 17 nafar harbiy xizmatchi muzdek suvga tushib ketgan bo‘lib, ulardan 12 nafari halok bo‘lgan, yana ikki nafar harbiyni qidirib topish bo‘yicha favqulodda operatsiyalar davom etmoqda.

Yuz bergan og‘ir yo‘qotish sababli Oqtov shahrida 25–27 sentyabr kunlari o‘tkazilishi kerak bo‘lgan shahar kuni tantanalari hamda «Kaspiy dengizi – Do‘stlik dengizi» xalqaro festivalining ochilish va yopilish gala-konsertlari to‘liq bekor qilindi. Holat yuzasidan zudlik bilan jinoiy ish qo‘zg‘atilib, mudofaa tizimidagi xavfsizlik qoidalariga rioya etilishi yuzasidan keng ko‘lamli tergov harakatlari boshlandi.

Xo‘sh, Kaspiydagi harbiy mashg‘ulotlar vaqtida favqulodda ob-havo prognozi nega inobatga olinmadi, 17 nafar harbiyning suvga tushib ketishiga qanday texnik yoki boshqaruv xatolari sabab bo‘ldi va tergov qanday savollarga javob izlamoqda?

«12 qurbon, 25 sentyabr motami va bekor qilingan tantanalar»: Kaspiy fojiasining 5 ta asosiy nuqtasi

Mang‘istov viloyatidagi dengiz fojiasi yuzasidan eng muhim rasmiy faktlar:

• 25 sentyabr — Milliy motam kuni: Prezident Qasim-Jomart To‘qayev halok bo‘lgan harbiylar xotirasiga butun respublikada milliy motam e’lon qildi;

• 12 nafar harbiy halok bo‘ldi: Kaspiy to‘lqinlari ostida qolgan 17 nafar harbiydan 12 nafari qurbon bo‘ldi, 3 nafari qutqarildi, 2 nafarini qidirish davom etmoqda;

• To‘satdan ko‘tarilgan bo‘ron: 24 sentyabrdagi mashg‘ulotlar vaqtida shamol va to‘lqinning kutilmagan keskin kuchayishi favqulodda vaziyatni keltirib chiqardi;

• Oqtovda barcha bayramlar to‘xtatildi: 25–27 sentyabrga mo‘ljallangan «Kaspiy dengizi — Do‘stlik dengizi» xalqaro festivali va Oqtov shahri kuni gala-konsertlari rasman bekor qilindi;

• Qat’iy jinoiy ish va tergov: Mudofaa tizimi mas’ullariga nisbatan harbiy xizmat xavfsizligi talablari va ehtiyotsizlik bo‘yicha jinoiy ish ochildi.

Kaspiydagi favqulodda hodisa dinamikasi: Dastlabki xabarlar va hokimlikning yakuniy raqamlari taqqosi

Mang‘istov viloyatidagi voqealar rivoji va aniqlashtirilgan ma’lumotlar tasnifi:

Harbiy va xavfsizlik ekspertizasi: Nega tinch davrdagi mashg‘ulot fojia bilan tugadi?

Harbiy tahlilchilar, dengiz xavfsizligi ekspertlari va huquqshunoslarning xulosalari:

• «Meteorologik ogohlantirish va inson omili»: Dengiz mashg‘ulotlari o‘tkazilayotganda gidrometeorologiya xizmatining xabarlari birinchi darajali qonun hisoblanadi; tergov organlari mashg‘ulotlarni rejalashtirgan komandirlar kutilayotgan kuchli shamol haqida ogohlantirilganmidi yoki yo‘qmi degan savolga javob topishi kerak; agar bo‘ron xavfi oldindan ma’lum bo‘lgan bo‘lsa, mashg‘ulotlarni bekor qilmaslik qo‘pol beparvolik hisoblanadi;

• Qutqaruv anjomlari va texnik tayyorgarlik: Suvda harakatlanuvchi harbiy texnikalar (BTR, qayiqlar yoki desant vositalari) to‘lqinga qanchalik chidamli edi va shaxsiy tarkib maxsus qutqaruv nimchalari hamda avariyaviy aloqa tizimlari bilan ta’minlanganmidi degan masala diqqat markazida bo‘ladi; sovuq suv va kuchli oqim odamni bir necha daqiqada charchatib qo‘yishi ma’lum;

• Oqtovdagi bayramlarni to‘xtatish — axloqiy va madaniy qaror: Shahar kuni va xalqaro festivallarni bekor qilish jamiyatdagi og‘riqli yo‘qotishga bo‘lgan yuksak hurmat va hamdardlikni anglatadi; butun Qozog‘iston xalqi ushbu musibatda harbiylarning oilalari bilan birdamlik namoyon etmoqda;

• Qurolli Kuchlardagi tizimli nazorat: Ushbu hodisa Qozog‘iston armiyasida mashg‘ulotlar xavfsizligi reglamentini tubdan qayta ko‘rib chiqishga majbur qiladi; jinoiy ish doirasida mas’ul lavozimdagi ofitserlar va shtab rahbarlarining harakatlariga qat’iy huquqiy baho beriladi.

Kaspiy bag‘rida yuz bergan ushbu ko‘ngilsiz voqea tinchlik davrida o‘z xizmat burchini bajarayotgan harbiylar hayoti qanchalik qimmatli va mas’uliyatli ekanini yana bir bor yodga soldi.

Sizningcha, Kaspiy dengizidagi ushbu og‘ir fojiada kutilmagan tabiat injiqligi ko‘proq rol o‘ynadimi yoki harbiy qo‘mondonlikning xavfsizlik qoidalariga beparvoligi? Qozog‘iston Qurolli Kuchlarida bu kabi ko‘ngilsiz holatlarning oldini olish uchun mashg‘ulotlar tizimida qanday o‘zgarishlar qilish kerak deb o‘ylaysiz? Halok bo‘lgan harbiylar yaqinlariga ta’ziya va fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring hamda yurtimizga qardosh davlatdagi ushbu og‘ir fojia tahlilini barcha yurtdoshlarimiz bilan baham ko‘ring!