Germaniyada asr topilmasi: Adrian davriga oid 934 ta kumush tanga topildi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- Germaniyaning Vesseling shahri yaqinida Oliver Ridl ismli shaxs 3,1 kilogramm og‘irlikdagi 934 ta qadimgi Rim kumush denariylarini topdi.
- Bu topilma Germaniyada Adrian davriga oid eng yirik tangalar xazinasi hamda dunyo miqyosida mazkur davrning beshinchi eng ulkan topilmasi sifatida e’tirof etildi.
- Mutaxassislarning aniqlashicha, tangalar milodiy 69–96 yillarda zarb qilingan bo‘lib, eng so‘nggisi milodiy 124–125 yillarga to‘g‘ri keladi.
Germaniyaning Vesseling shahri yaqinidagi oddiy ekin dalasida arxeologiya tarixidagi eng shov-shuvli va noyob topilmalardan biri aniqlandi. Mahalliy aholi vakili Oliver Ridl metalloqidiruvchi uskunasi yordamida og‘irligi 3,1 kilogramm bo‘lgan jami 934 ta qadimgi Rim kumush denariylarini topib oldi.
Bu haqda Germaniya mahalliy nashrlari hamda Reynland mintaqaviy assotsiatsiyasining Arxeologik merosni muhofaza qilish boshqarmasi (LVR-ABR) xabar bermoqda. Daladagi qishloq xo‘jaligi ishlari oqibatida ko‘milgan xazinaning asl idishi shikastlanib, tangalar sochilib ketgan; shu sababli mutaxassislar qolgan qismini alohida tuproq bloki bilan birga qazib olib, Bonndagi Reyn o‘lkashunoslik muzeyi restavratsiya ustaxonasida rentgen nurlari orqali tekshirishdi.
Laboratoriya tahlillari sopol ko‘za siniqlari hamda somon qoldiqlarini fosh etdi — bu denariylar aynan somon bilan qoplangan ko‘zaga joylab yashirilganini tasdiqlaydi. Mutaxassislarning fikricha, xazinadagi eng so‘nggi tanga milodiy 124–125 yillarga, ya’ni imperator Adrian boshqaruvi davriga to‘g‘ri keladi. Bu nafaqat Germaniya tarixidagi Adrian davriga oid eng yirik tangalar xazinasi, balki dunyo miqyosida mazkur davrning beshinchi eng ulkan topilmasi sifatida rasman e’tirof etildi.
Xo‘sh, 934 ta kumush tanga dalaga nega ko‘milgan, Flaviylar va Adrian davri boyliklari kimga tegishli bo‘lgan va bu artefaktlar Rim imperiyasi tarixiga qanday yangi faktlarni olib kiradi?
«934 kumush tanga, sopol ko‘za va Adrian davri»: Vesseling topilmasining 5 ta asosiy nuqtasi
Oliver Ridl kashfiyoti va ekspertlar xulosasidan eng muhim faktlar:
3,1 kilogrammlik kumush xazina: Jami 934 dona Rim denariysidan iborat noyob boylik daladan muvaffaqiyatli qazib olindi;
Rentgen va sopol idish siri: Muzeydagi tekshiruvlar tangalar maxsus somon to‘shalgan sopol ko‘za ichiga yashirilganini isbotladi;
Flaviylar va Adrian davri: Tangalarning aksariyati milodiy 69–96 yillarda (Flaviylar sulolasi) zarb qilingan, oxirgisi esa milodiy 124/125 yilga (imperator Adrian davri) mansub;
Germaniyada mutlaq rekord: Mamlakatda ushbu davrga oid bundan katta hajmdagi Rim tangalari majmuasi shu kungacha hech qachon topilmagan;
Dunyo bo‘yicha TOP-5 talikda: Ushbu topilma mazkur davr bo‘yicha sayyoramizdagi eng yirik beshinchi xazina sifatida tan olindi.
Vesseling xazinasi tasnifi: Tangalar davri va texnik parametrlar jadvali
Qazib olingan artefaktlarning tarixiy va ilmiy xususiyatlari:
Parametrlar va mezonlar | Rasmiy ma’lumotlar va topilma ko‘rsatkichlari |
Jami tangalar soni va vazni | 934 ta kumush denariy, og‘irligi 3,1 kg |
Topilgan joyi va shaxs | Vesseling shahri yaqinidagi dala / Oliver Ridl (qidiruvchi) |
Asosiy qismining davri | Milodiy 69–96 yillar (Flaviylar sulolasi davri) |
Eng so‘nggi tanga sanasi | Milodiy 124/125 yillar (Imperator Adrian hukmronligi) |
Saqlanish va tadqiqot holati | Tuproq bloki bilan olingan, rentgendan o‘tkazilib, restavratsiyaga berildi |
Xalqaro va milliy maqomi | Germaniyada 1-o‘rin, dunyo miqyosida eng yirik 5-xazina |
Tarixiy va arxeologik ekspertiza: Nega ushbu xazina bebaho ahamiyatga ega?
Arxeologlar, numizmatlar va Rim tarixi ekspertlarining xulosalari:
«Boy rimlikning jamg‘armasi»: 934 ta kumush denariy o‘z vaqtida juda katta boylik bo‘lib, Rim legioni askarining bir necha yillik maoshiga teng kelgan; ehtimol, yuqori martabali ofitser yoki savdogar mablag‘larini milodiy 100-yillar atrofida jamg‘argan va xavf tufayli somonli ko‘zaga solib yerga yashirgan;
Germaniya chegarasidagi harbiy hayot: Reyn bo‘ylari Rim imperiyasining german qabilalari bilan to‘qnashgan shimoliy sarhadi (Limes) bo‘lgan; ushbu tangalar o‘sha davrda chegara oldi hududlarida savdo va pul muomalasi qanchalik yuksak darajada bo‘lganini ko‘rsatadi;
Madaniy meros sifatida saqlanishi: Oliver Ridlning topilmani shaxsiy manfaat uchun yashirmasdan, davlat inspeksiyasiga topshirishi ilm-fan uchun noyob ma’lumotlarni saqlab qolishga imkon berdi; barcha tangalar to‘liq restavratsiya qilinib, muzey ekspozitsiyasiga qo‘yiladi.
Vesselingdagi ushbu kumush xazina qadimgi Rimning qudrati, savdo munosabatlari va Germaniya tuprog‘ida yashiringan ming yillik tarixning yangi sahifasini ochib berdi.
Sizningcha, 934 ta kumush tangani yerga ko‘mib ketgan qadimgi egasiga nima bo‘lgan — u harbiy to‘qnashuvda halok bo‘lganmi yoki xazinasini olishga qaytib kela olmaganmi? Oddiy dalada ming yillab yotgan bunday artefaktlarning topilishiga shaxsan qanday baho berasiz? O‘z fikrlaringizni izohlarda qoldiring va qadimgi Rim tarixiga bag‘ishlangan ushbu qiziqarli maqolani barcha yaqinlaringiz bilan baham ko‘ring!
Izohlar 0
…