O‘zbekistonda ID-karta (pasport) — shaxsni tasdiqlovchi asosiy hujjatlardan biri. U olish yoki almashtirish jarayoni oddiy, lekin ayrim hollarda muddat va talablariga e’tibor berish kerak. Quyida ID-kartani rasmiylashtirish, qayta olish va almashtirish bilan bog‘liq eng muhim qoidalarni bir joyga jamladik.
Qachon ID-karta rasmiylashtiriladi va beriladi?
ID-kartani tayyorlash va topshirish quyidagi vaziyatlarda amalga oshiriladi:
Bola uchun (ixtiyoriy tartib)
Ota-ona yoki vasiy (homiy) xohishiga ko‘ra bola tug‘ilgan kundan boshlab 16 yoshga to‘lguniga qadar ID-karta rasmiylashtirilishi mumkin.16 yoshga to‘lganda
Fuqaro 16 yoshga yetganida ID-karta olishi shart bo‘ladi.Fuqarolik masalalarida
O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilinganda yoki shaxs O‘zbekiston fuqarosi sifatida tan olinganda ID-karta rasmiylashtiriladi.Muddati tugaganda
ID-kartaning amal qilish muddati yakunlansa, yangi ID-karta olish kerak bo‘ladi.Shaxsiy ma’lumotlar o‘zgarganda
Quyidagi ma’lumotlar almashsa, ID-karta yangilanadi:
familiya, ism, otasining ismi;
millati;
tug‘ilgan sana;
jinsi.
Xatolik yoki texnik nuqson chiqsa
ID-kartada yoki chipda ma’lumotlar noto‘g‘ri kiritilgani, noaniqlik, xato yoki texnik muammo borligi aniqlansa — almashtirishga asos bo‘ladi.ID-karta yoki chip yaroqsiz bo‘lib qolsa
Hujjat shikastlansa, o‘qilmay qolsa yoki chip ishlamasa — qayta rasmiylashtiriladi.Ashyoviy dalil sifatida olib qo‘yilsa
ID-karta hujjatli dalil sifatida olib qo‘yilgan bo‘lsa, keyin belgilangan tartibda qayta berilishi/yangi rasmiylashtirilishi mumkin.Yo‘qotib qo‘yilsa
ID-karta yo‘qolgan taqdirda yangi ID-karta olish uchun murojaat qilinadi.
Almashtirishda tezkor ko‘rib chiqiladigan holatlar
Agar ID-karta:
familiya, ism, otasining ismi,
tug‘ilgan sana,
jins
o‘zgargani sababli almashtirilsa yoki ID-karta/chipda ma’lumotlarda noaniqlik-xatolar aniqlansa, fuqaro ma’lumotlarni yig‘ish punktiga ushbu holatni tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi. Shu asosda elektron talabnoma shakllantirilgan kundan boshlab, odatda, bir ish kuni ichida ko‘rib chiqiladi.
ID-karta yo‘qolsa nima qilish kerak?
Agar fuqaro ID-kartani yo‘qotib qo‘ysa:
o‘ziga qulay bo‘lgan ma’lumotlarni yig‘ish punktiga murojaat qiladi;
ID-karta yo‘qolganligi haqida ariza beradi;
yangi ID-karta belgilangan tartibda, ariza tushgan kundan boshlab, bir ish kuni ichida beriladi.
Chipda “millati” qanday yoziladi?
ID-karta chipidagi “millati” haqidagi yozuv quyidagi tartibda kiritiladi:
odatda ota-onaning millatiga muvofiq yoziladi;
agar ota-ona turli millatga mansub bo‘lsa, birinchi marta ID-karta berilganda fuqaro xohishiga ko‘ra otasining yoki onasining millati kiritiladi;
keyinchalik esa, fuqaroning yozma arizasi asosida, millati haqidagi yozuv faqat bir marta otasi yoki onasining millatiga o‘zgartirilishi mumkin.
Murojaat qilish muddati: bir oyni o‘tkazib yubormang
Qoida oddiy: agar ID-kartaning amal qilish muddati tugasa va tegishli yoshga yetilsa yoki fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, millati o‘zgarsa — shu o‘zgarishdan keyin bir oy ichida ID-karta olish (almashtirish) uchun murojaat qilish lozim.
Xulosa qilib aytganda, ID-karta masalasida eng muhim narsa — sababni to‘g‘ri aniqlash, tasdiqlovchi hujjatlarni tayyorlash va muddatni “cho‘zmaslik”. Hujjatlaringiz joyida bo‘lsa, jarayon ko‘pincha tez hal bo‘ladi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
