“Zagranpasport”siz Turkiyaga: O‘zbekistonliklar yaqin orada ID-karta bilan sayohat qilishi mumkin

O‘zbekistonliklar uchun xorijga chiqish («zagran») pasportisiz, faqatgina ichki biometrik ID-karta yordamida Turkiyaga va boshqa qardosh davlatlarga erkin sayohat qilish imkoniyati yaratilishi mumkin.

Turkiy davlatlar tashkiloti (TDT) sammiti doirasida a’zo mamlakatlar, xususan, O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasida chegaralarni kesib o‘tish hamda mezbon davlat hududida bo‘lish tartibini tubdan soddalashtirish bo‘yicha amaliy muhokamalar yangi bosqichga chiqdi.

Prezident Shavkat Mirziyoyevning muhim tashabbusi

Anqara shahrida bo‘lib o‘tgan TDT sammitida O‘zbekiston Prezidenti qardosh xalqlarning o‘zaro bordi-keldisini yengillashtirishga qaratilgan muhim taklifni ilgari surdi:

• Ko‘p tomonlama bitim: Davlat rahbari TDT doirasida fuqarolarning o‘zaro safarlarini soddalashtiruvchi maxsus ko‘p tomonlama bitim ishlab chiqish tashabbusi bilan chiqdi;

• ID-karta bilan harakatlanish: Taklif etilayotgan shartnomada chegara punktlaridan o‘tishda ortiqcha byurokratik to‘siqlarni bekor qilish, xorijga chiqish pasporti o‘rniga ichki ID-kartalardan foydalanish imkoniyatini qonuniy mustahkamlash ko‘zda tutilgan.

«Turkic ID» va «Turkiy davlatlar Shengeni» konsepsiyasi

Mazkur yo‘nalishda Turkiya tomoni ham bir qator istiqbolli tashabbuslarni faol muhokama qilmoqda:

• Besh davlat uchun yagona tizim: Tashkilotga a’zo beshta asosiy davlat — Turkiya, Ozarbayjon, O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘iziston o‘rtasida harakatlanishni yengillashtiruvchi yagona «Turkic ID» mexanizmi ko‘rib chiqilmoqda;

• Yevropa tajribasi muqobili: Xalqaro ekspertlar va ommaviy axborot vositalarida mazkur loyiha norasmiy ravishda «Turkiy davlatlar Shengeni» deb nomlanmoqda. Bu tizim to‘liq ishga tushsa, ulkan turkiy hududda fuqarolarning erkin tranziti ta’minlanadi.

Hozirgi holat va amaldagi tajriba

Ushbu soddalashtirilgan tartib bo‘yicha muayyan xalqaro pretsedentlar allaqachon shakllanib ulgurgan:

• Amaldagi talab: Hozirda o‘zbekistonliklar uchun Turkiyaga borishda xorijga chiqish («zagran») pasporti hali ham majburiy hisoblanadi;

• Muvaffaqiyatli namunalar: Turkiya allaqachon Ozarbayjon fuqarolari uchun ichki ID-karta orqali kirish tizimini amaliyotga tatbiq etgan. O‘zbekiston esa bunday tartibni Qirg‘iziston bilan muvaffaqiyatli yo‘lga qo‘ygan bo‘lib, xuddi shunday yengillikni Tojikiston bilan ham joriy qilish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda;

• Kelgusi istiqbol: Ko‘rib chiqilayotgan ko‘p tomonlama bitim TDT rahbarlari tomonidan rasman imzolanib, ratifikatsiya qilingach, o‘zbekistonliklar Turkiya sari qo‘shimcha pasport rasmiylashtirmasdan, cho‘ntakdagi ID-karta bilan safarga otlanishi mumkin bo‘ladi.

TDT doirasida rejalashtirilayotgan mazkur integratsiya nafaqat sayyohlik va ishbilarmonlik aloqalarini bir necha barobarga oshiradi, balki turkiy xalqlar o‘rtasidagi madaniy-iqtisodiy yaqinlashuvning yangi davrini boshlab beradi.