Surunkali xavotir: Daromad taqchilligi hissi yo‘qolmasa nima qilish kerak?

Bu juda teran va ko‘pchilik ichida yashirib yuradigan ruhiy holat. To‘g‘ri ta’kidladingiz, pul bilan bog‘liq eng katta og‘riqlar doim ham «muhtojlik» yoki «daromadning umuman yo‘qligi» emas. Ko‘pincha bu og‘riq — pul bor bo‘lgan vaziyatda ham uning yonida soyadek ergashib yuradigan doimiy ichki zo‘riqish va vahimadir.

Inson tinmay mehnat qiladi, pul topadi, barcha majburiy xarajatlarni, ro‘zg‘orni, to‘lovlarni yopadi. Lekin ichida baribir «uf, tinchlandim» degan his paydo bo‘lmaydi. Kartadagi raqamlar o‘zgarsa ham, ichki holat o‘sha-o‘sha xavf ostida qolaveradi.

Nima uchun pul ko‘paysa ham, taqchillik hissi yo‘qolmaydi?

Chunki taqchillik (defitsit) holati — bu shunchaki hamyondagi pul miqdori emas. Bu — har soniyada inqirozni va tejamkorlikni kutib yashash odatidir.

Agar inson o‘tmishda uzoq vaqt moliyaviy qiyinchilikni boshdan kechirgan bo‘lsa yoki bolalikdan «pul topish azob», «ortiqcha xarajat qilma, ertaga nima bo‘lishini bilmaysan» degan qo‘rquvlar muhitida ulg‘aygan bo‘lsa, uning ruhiyati mana shu «xavf» rejimiga sozlanib qoladi. Oqibatda, real hayotda pul ko‘paysa ham, miya baribir o‘sha eski ssenariy bo‘yicha ishlashda davom etaveradi.

Taqchillik tuzog‘iga tushgan inson qanday yashaydi?

Bunday ichki dastur bilan yashaydigan inson o‘zi sezmagan holda quyidagi zanjir ichida aylanaveradi:

• O‘ziga g‘amxo‘rlikni ortga surish: Eng zarur, o‘ziga quvonch yoki yengillik beradigan xaridlarni ham «muhim emas, keyinroq» deb doim ro‘yxatning oxiriga qo‘yadi.

• Sarflashdan qo‘rqish: Hatto eng kerakli narsalarga (masalan, sog‘liq, dam olish yoki qulaylik uchun) pul ajratayotganda ham ich-ichidan kuchli aybdorlik va og‘riqni his qiladi.

• Vahimali qarorlar: Kelajakdan qo‘rqish hissi shu qadar yuqori bo‘ladiki, pul bilan bog‘liq masalalarda xotirjam emas, balki xavotir ta’sirida shoshilinch qarorlar qabul qiladi.

• Xavfsizlik hissining yo‘qligi: Jamg‘arma yoki «xavfsizlik yostiqchasi» bor bo‘lsa ham, u baribir insonga xotirjamlik bermaydi. U doimo «bu pullar baribir tez orada tugaydi va men yana chorasiz qolaman» degan fikr bilan yashaydi.

Asl muammo shundaki: Bunday vaziyatda pul hayotda suyanish mumkin bo‘lgan sokin bir tayanchga emas, balki doimiy ichki stress, aybdorlik va yurak siqilishi mavzusiga aylanib qoladi.

Bunday vaziyatda daromadni yana 2 yoki 3 baravarga oshirish ichki xotirjamlikni olib kelmaydi. Chunki muammo tashqarida emas, ichkarida. Yechim — pul topish taktikasini o‘zgartirishda emas, balki pulga bo‘lgan ichki munosabatni davolash va miyaga «men hozir xavfsizlikdaman, menda hamma narsa yetarli» degan yangi, sog‘lom dasturni o‘rgatishdan boshlanadi.

Sizningcha, inson o‘z ichidagi mana shu «surunkali tejamkorlik va qo‘rquv» odatini yengishi uchun pul bilan bog‘liq qaysi kundalik odatini (masalan, xarid paytidagi ichki hissiyotlarini kuzatish yoki o‘zi uchun kichik bo‘lsa ham sovg‘alar qilish kabi) birinchi bo‘lib o‘zgartirishi kerak?