Bolaga telefonni necha yoshdan berish mumkin? Mutaxassislar tavsiyasi qanday?

Bugun ko‘plab ota-onalar farzandini ovutish, ovqatlantirish yoki yig‘isini to‘xtatish uchun qo‘liga telefon tutqazadi. Bola esa rang-barang videolarni tomosha qilishga tezda odatlanib qoladi. Ammo smartfonni juda erta yoshdan berish uning rivojlanishiga qanday ta’sir qilishi mumkin? Mutaxassislar bu borada qanday tavsiyalar beradi?

Bolaga telefonni necha yoshdan berish mumkin?

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) tavsiyasiga ko‘ra, 1 yoshgacha bo‘lgan bolalarga ekran qarshisida vaqt o‘tkazish tavsiya etilmaydi. 1 yoshli bolalar uchun ham bunday mashg‘ulotlar ma’qullanmaydi. 2 yoshdan boshlab ekran qarshisidagi vaqt kuniga bir soatdan oshmasligi, 3–4 yoshli bolalarda ham bu me’yordan ortmasligi kerak. Qancha kam bo‘lsa, shuncha yaxshi.

Amerika pediatriya akademiyasi ham 18 oylikkacha bo‘lgan bolalarda videoaloqa bundan mustasno, ekranlardan foydalanishni cheklashni tavsiya qiladi. 18–24 oylik bolalarga esa faqat sifatli kontentni ota-ona bilan birga tomosha qilish ma’qul.

Shuni unutmaslik kerakki, bu tavsiyalar aynan ekran qarshisida o‘tkaziladigan vaqtga tegishli. Bolaga shaxsiy smartfon sotib olish uchun belgilangan yagona yosh mavjud emas.

Telefonning o‘zi emas, undan ortiqcha va nazoratsiz foydalanish muammo tug‘diradi. Ayniqsa, kichik yoshdagi bolalarda ekran bilan uzoq vaqt band bo‘lish quyidagi holatlarga sabab bo‘lishi mumkin:

• Nutq rivojlanishiga xalal berishi. Bola kattalar bilan jonli muloqot qilish o‘rniga ko‘p vaqtini ekran qarshisida o‘tkazsa, gapirish va so‘z boyligini rivojlantirish uchun muhim bo‘lgan suhbatlar kamayadi.

• Uyqu tartibini buzishi. Ayniqsa, uxlash oldidan telefon tomosha qilish bolaning uyquga ketishini qiyinlashtirishi mumkin.

• Jismoniy faollikni kamaytirishi. Telefon bilan uzoq band bo‘lgan bola yugurish, o‘ynash va atrof-muhitni o‘rganishga kamroq vaqt ajratadi.

• Diqqatni jamlashga xalaqit berishi. Tez-tez almashadigan videolar va yorqin tasvirlar bolani doimiy ravishda yangi taassurot izlashga odatlantirishi mumkin.

  

Bola telefon ishlatishni boshlaganida, avvalo, quyidagi qoidalarga amal qilish muhim:

• Telefonni yig‘ini to‘xtatish yoki ovqat yedirishning doimiy vositasiga aylantirmang.

• Yoshiga mos, sifatli va xavfsiz kontent tanlang.

• Imkon qadar bolangiz bilan birga tomosha qilib, ko‘rganlari haqida suhbatlashing.

• Ovqatlanish vaqti hamda uxlashdan oldin telefon ishlatishni cheklang.

• Telefon o‘rniga kitob o‘qish, rasm chizish, konstruktor yig‘ish va ochiq havoda o‘ynashga undang.

Xulosa qilib aytganda, bolaga imkon qadar erta yoshdan telefon berishga shoshilmaslik kerak. Ayniqsa, hayotining dastlabki yillarida bola uchun eng foydali mashg‘ulot — ota-onasi bilan jonli muloqot qilish, o‘ynash va atrofdagi dunyoni mustaqil o‘rganishdir.