Banklarda foiz pasaymoqda: Milliy valyutadagi omonat foizlari ketma-ket 5-oy pastladi

O‘zbekiston bank tizimida milliy valyutadagi muddatli omonatlar bo‘yicha foiz stavkalarining pasayish tendensiyasi davom etmoqda. Markaziy bank va moliya bozorining so‘nggi hisobotlariga ko‘ra, so‘mdagi muddatli depozitlarning o‘rtacha tortilgan stavkasi iyuldagi 17,5 foizdan avgust oyida 17,2 foizgacha pasaydi. Ayniqsa, aholining milliy valyutadagi omonatlari bo‘yicha daromadlilik darajasi ketma-ket beshinchi oy davomida tezlashtirilgan sur’atda tushib bormoqda: agar iyul oyida ko‘rsatkich 18,9 foizni tashkil etgan bo‘lsa, avgust oyi yakunlariga kelib 18,4 foizgacha qisqardi.

Taqqoslaydigan bo‘lsak, aholi omonatlari bo‘yicha bundan yuqori stavkalar so‘nggi bor bundan 5,5 yil avval — 2021 yilning fevralida kuzatilgan edi. Korporativ depozitlar sektorida esa vaziyat nisbatan barqaror saqlanib qolmoqda (iyulda 15,4% va avgustda 15,5%). Milliy valyuta foizlari arzonlashayotgan bir pallada, xorijiy valyutadagi omonatlar aksincha o‘sish namoyish etib, avgustda 5,5 foizga yetdi — bu ko‘rsatkich 2024 yilning iyunidan beri qayd etilgan eng yuqori maksimal natija bo‘ldi.

«Ketma-ket 5 oylik pasayish, 18,4% chegara va valyutadagi sakrash»: Depozit bozorining 5 ta asosiy nuqtasi

Moliya bozori va bank omonatlari dinamikasidan eng muhim rasmiy ko‘rsatkichlar:

• Aholi omonatlarining ketma-ket 5 oy pasayishi: So‘mdagi jismoniy shaxslar depozitlari iyuldagi 18,9% dan avgustda 18,4% gacha tushdi;

• Umumiy muddatli omonatlar 17,2% gacha tushdi: Milliy valyutadagi barcha muddatli depozitlarning o‘rtacha stavkasi avgustda 17,2% ni tashkil etdi;

• Korporativ sektordagi barqarorlik: Yuridik shaxslarning milliy valyutadagi mablag‘lari bo‘yicha stavkalar iyuldagi 15,4% dan avgustda 15,5% ga biroz ko‘tarildi;

• Valyuta omonatlarida so‘nggi 2 yillik rekord: Xorijiy valyutadagi depozitlar 5,5% gacha ko‘tarilib, 2024 yil iyunidan buyon eng yuqori darajaga chiqdi;

• Aholi va biznesning valyutaviy daromadi: Aholining valyuta omonatlari 5,4% ga, kompaniyalarning valyuta depozitlari esa 5,7% gacha oshdi.

O‘zbekiston bank tizimida omonat foizlarining qiyosiy tahlili (Iyul — Avgust)

Milliy va xorijiy valyutadagi muddatli depozitlarning turlar bo‘yicha dinamikasi jadvali:

Iqtisodiy va moliyaviy ekspertiza: Omonat foizlari nega pasaymoqda va bu nimani anglatadi?

Bank sohasi ekspertlari, iqtisodchilar va moliyaviy tahlilchilarning xulosalari:

• «Likvidlik ortishi va inflyatsiyaning jilovlanishi»: Banklarda so‘mdagi mablag‘lar hajmining ko‘payishi hamda inflyatsion kutilmalarning nisbatan barqarorlashuvi banklarni qimmat milliy valyuta resurslariga bo‘lgan ehtiyojini kamaytirmoqda; bu esa omonat stavkalarining tabiiy ravishda pasayishiga olib kelmoqda;

• Kreditlar arzonlashuvi uchun poydevor: Omonat foizlarining tushishi banklarning resurs bazasi tannarxini arzonlashtiradi, bu esa o‘z navbatida kelgusida aholi va biznes uchun beriladigan kredit stavkalarining ham sekin-asta pasayishiga xizmat qiladi;

• Valyuta omonatlarining faollashuvi: Xorijiy valyutadagi stavkalarning 5,5 foizgacha chiqishi banklarning tashqi savdo operatsiyalari va valyutali loyihalarni moliyalashtirish uchun aholi hamda tashkilotlardan xorijiy valyuta jalb qilishga qiziqishi oshganidan dalolat beradi.

Sizningcha, so‘mdagi omonat foizlari pasayishda davom etsa, jamg‘armalarni milliy valyutada saqlash hali ham foydalimi yoki xorijiy valyutaga o‘tish vaqti keldimi? Banklardagi omonat stavkalarining 18,4 foizgacha tushishi sizning moliyaviy rejalaringizga qanday ta’sir ko‘rsatdi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va pulni to‘g‘ri boshqarish uchun muhim bo‘lgan ushbu moliyaviy tahlilni yaqinlaringiz bilan baham ko‘ring!