Yangi qonun: Zo‘ravonlikka qarshi himoya kuchaytirildi

O‘zbekistonda tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlangan xotin-qizlar hamda bolalarni huquqiy va ijtimoiy himoya qilish tizimi yangi bosqichga ko‘tarildi. 2026 yil 1 iyul kuni qabul qilingan O‘RQ–1156-sonli qonun bilan amaldagi bir qator qonun hujjatlariga jabrlanuvchilarning manfaatlarini himoya qiluvchi muhim o‘zgartishlar kiritildi.

Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan boshlab qonuniy kuchga kirdi. Yangilikning eng asosiy jihatlari bilan quyidagi jadvalda tanishishingiz mumkin:

Yangi qonun bilan joriy etilgan asosiy yengillik va imtiyozlar:

«Bolaning eng ustun manfaatlari» deganda nima tushuniladi? Endilikda bola bilan bog‘liq har qanday huquqiy yoki ijtimoiy masala ko‘rilayotganda, uning oila muhitida tarbiyalanishi, sog‘lig‘i, xavfsizligi, ta’lim olishi, shaxsiy daxlsizligi hamda eng muhimi — bolaning o‘z fikri majburiy tartibda inobatga olinadi.

Ayollarni himoya qilishning yangi mexanizmlari

Ilgari tazyiqqa uchragan ayollar o‘z huquqlarini sudda himoya qilish yoki moddiy qiyinchiliklar sababli shelterlarga (himoya uylariga) joylashishda qator to‘siqlarga uchrar edi. Yangi qonun bu muammolarni quyidagicha hal etadi:

• Sudda bepul vakillik: Ijtimoiy himoya milliy agentligi va Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish markazlari jabrlangan xotin-qizlarning qonuniy vakili sifatida sud majlislarida bepul ishtirok etadi.

• «Byulleten» berilishi: Jabrlanuvchi ayol maxsus markazga joylashtirilsa, unga bir oygacha kasallik varaqasi rasmiylashtiriladi. Bu davrda uning ish joyi va oylik maoshi saqlanib qoladi va bu ayolning iqtisodiy jihatdan zarar ko‘rmasligini ta’minlaydi.

Ushbu islohotlar mamlakatda inson qadr-qimmatini ulug‘lash, ayniqsa, jamiyatning nozik qatlami hisoblangan xotin-qizlar va bolalar xavfsizligini ta’minlash yo‘lidagi eng muhim qadamlardan biri bo‘ldi.