O‘quvchini haqorat qilgan yoki kamsitgan o‘qituvchi 2,2 mln so‘m jarimaga tortiladi!

O‘zbekiston ta’lim tizimida o‘quvchilarning ruhiy va jismoniy xavfsizligini ta’minlash, maktablarda sog‘lom ma’naviy muhit yaratish yo‘lida eng keskin va jiddiy qonuniy o‘zgarishlar kuchga kirdi. Endilikda pedagoglar sinfxonada va undan tashqarida o‘z so‘zlari, xatti-harakatlari hamda bolalarga bo‘lgan munosabatiga har qachongidan ham hushyor va e’tiborli bo‘lishiga to‘g‘ri keladi. Mamlakatimizda pedagog xodimlar tomonidan o‘quvchilarga nisbatan har qanday jismoniy kuch ishlatish yoki psixologik zo‘ravonlik, jumladan bolaning sha’ni va qadr-qimmatini kamsitish, ruhiy bosim o‘tkazish holatlari uchun to‘g‘ridan to‘g‘ri ma’muriy va huquqiy javobgarlik rasman belgilandi. Yangi talablarga ko‘ra, qoidabuzar o‘qituvchilarga 2,2 million so‘mgacha miqdorda jarima qo‘llanilishi, shuningdek, ular bir yilgacha ta’lim muassasalarida faoliyat yuritish huquqidan butunlay mahrum etilishi mumkin. Xo‘sh, bu qonuniy cheklovlar nimalarni o‘z ichiga oladi, qaysi xatti-harakatlar psixologik bosim deb baholanadi va ota-onalar o‘z farzandlarini himoya qilishda nimalarga e’tibor qaratishi kerak?

440 mingdan 2,2 million so‘mgacha jarima: Yangi jazo choralari tafsiloti

Pedagoglarning bolalarga nisbatan noo‘rin munosabati bo‘yicha belgilangan javobgarlik me’yorlari:

• Moliyaviy jazo miqdori: O‘quvchini kamsitgan, ruhiy siquvga olgan yoki kuch ishlatgan pedagog xodimga nisbatan 440 ming so‘mdan 2,2 million so‘mgacha miqdorda jarima jazosi qo‘llaniladi;

• Bir yillik diskvalifikatsiya: Jarimadan tashqari, bunday qo‘pol xatoga yo‘l qo‘ygan o‘qituvchi bir yil muddatga maktablar, litseylar va boshqa ta’lim muassasalarida dars berish hamda ishlash huquqidan rasman mahrum qilinishi mumkin;

• Rasmiy javobgarlik mexanizmi: Mazkur normalar pedagoglar tomonidan sinfda bolalarni boshqalar oldida izza qilish, tahqirlash yoki qo‘pol so‘zlar ishlatish kabi holatlarga chek qo‘yishga qaratilgan.

Psixologik va jismoniy zo‘ravonlik: Nimalar taqiq ostiga tushdi?

Maktab amaliyotida ko‘p uchraydigan salbiy holatlar endilikda huquqbuzarlik deb topiladi:

• Psixologik tazyiq: O‘quvchining shaxsiyatiga tegish, uni aqliy yoki jismoniy qobiliyati bo‘yicha sinfdoshlari oldida kulgiga qoldirish, unga tahdid qilish va ruhiy qo‘rquv ostida ushlab turish;

• Har qanday jismoniy ta’sir: Bolaga tarsaki tushirish, uni urish, burchakka turg‘izish kabi jismoniy jazolash usullari mutlaqo qonunga xilof deb e’lon qilindi;

• Bola ruhiyatini himoya qilish: Maktab yoshidagi bolalarning ichki ruhiy barqarorligini asrash, ularda o‘qishga va maktabga nisbatan nafrat tuyg‘usi paydo bo‘lishining oldini olish ushbu islohotning asosiy maqsadidir.

Ota-onalar, o‘qituvchilar va ta’lim sifati: Yangi davr talablari

Ushbu tartib ta’lim sohasidagi munosabatlarni yangi bosqichga olib chiqishi kutilmoqda:

• Pedagogik etikaga qat’iy amal: O‘qituvchilardan har qanday og‘ir vaziyatda ham kasbiy madaniyat, sabr-toqat va pedagogik usullar bilan bola bilan til topishish talab etiladi;

• Asossiz tuhmatlardan himoyalanish: Mutaxassislarning ta’kidlashicha, har bir shikoyat obyektiv, sinfdagi guvohlar va dalillar (agar mavjud bo‘lsa, kamera yozuvlari) asosida xolis o‘rganilishi o‘qituvchilarga nohaq ayb qo‘yilishidan saqlaydi;

• O‘quvchining mas’uliyati: Mutasaddilar o‘qituvchining obro‘sini himoya qilish bilan birga, bolalarning ham maktab ichki tartib-qoidalari va kattalarga hurmat saqlashi muhimligini qayd etmoqda.

O‘zbekiston maktablarida joriy etilgan ushbu tarixiy javobgarlik bola huquqlarini xalqaro standartlar asosida kafolatlashga va ta’lim dargohlarini zo‘ravonlikdan xoli xavfsiz maskanga aylantirishga xizmat qiladi.

Sizningcha, maktabda o‘quvchiga qo‘pollik qilgan yoki ruhiy bosim o‘tkazgan o‘qituvchilarni 2,2 million so‘mgacha jarimaga tortish va 1 yilga ishdan chetlatish jazosi to‘g‘ri qadam bo‘ldimi? Bu tartib sinflarda tarbiya va o‘qituvchining obro‘siga qanday ta’sir ko‘rsatadi deb o‘ylaysiz? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va farzandlarimizning maktabdagi huquqlariga oid ushbu nihoyatda muhim yangilik tahlilini barcha ota-onalar hamda o‘qituvchilarga ulashing!