PhD'dan DSc'gacha 7 oy: O‘zbekiston OAK ma’lumotlarida misli ko‘rilmagan ilmiy «tezlik» aniqlandi

O‘zbekiston Oliy attestatsiya komissiyasining (OAK) 2017–2026 yillar oralig‘idagi ochiq ma’lumotlar bazasini tahlil qilish jarayonida mahalliy ilm-fan jamoatchiligi e’tiborini tortgan g‘aroyib statistik fakt yuzaga chiqdi. Kamida uch nafar talabgor PhD (falsafa doktori) va DSc (fan doktori) dissertatsiyalari himoyasi oralig‘idagi vaqtni 1 yildan kamroq muddatda bosib o‘tgan.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, gap diplomlar rasman topshirilgan sana haqida emas, balki aynan OAK tomonidan qayd etilgan dissertatsiya himoyalari orasidagi muddat haqida bormoqda.

215 kundan 357 kungacha: Shov-shuvli raqamlar

OAK ma’lumotlarida qayd etilgan eng tezkor himoya oraliqlari quyidagicha:

• 215 kun (taxminan 7 oy): Birinchi holatda ilmiy darajalar orasidagi farq 7 oyni tashkil etgan;

• 278 kun (taxminan 9 oy): Ikkinchi talabgor PhD'dan so‘ng 9 oy ichida DSc dissertatsiyasini yoqlagan;

• 357 kun: Uchinchi holatda esa bir yillik muddat to‘lishiga bor-yo‘g‘i 8 kun yetmagan.

Eng e’tiborli jihatlardan biri shundaki, mazkur holatlarning birida talabgorning PhD va DSc ishlari nafaqat boshqa-boshqa mavzuda, balki butunlay boshqa ixtisoslik bo‘yicha va boshqa ilmiy tashkilotda amalga oshirilgan.

4,2 yillik me’yor va anomaliya

Odatda falsafa doktoridan fan doktori darajasigacha bo‘lgan ilmiy izlanishlar yillab vaqt talab qiladi:

• 1 566 ta himoya tahlili: OAK bazasidagi 1 566 ta PhD dan DSc ga o‘tish ko‘rsatkichlari tahlil qilinganda, ushbu jarayon uchun o‘rtacha (mediana) muddat 4,2 yilni tashkil etgani ma’lum bo‘ldi;

• Statistik tafovut: Yillab davom etadigan fundamental tadqiqotlar fonida 7–12 oy ichida ikkinchi doktorlik dissertatsiyasining yoqlanishi statistik jihatdan keskin anomaliya sifatida ajralib turibdi.

Hozirda ilmiy doiralarda ushbu holat noyob ilmiy fenomenmi yoki attestatsiya tizimida alohida tekshiruvni talab qiladigan vaziyatmi degan haqli savol ochiq qolmoqda.