«99,9 foiz futbolchi baxtsiz»: Gael Kakuta ochiq gapirdi...

Katta maosh, to‘la stadionlar va millionlab muxlislar — professional futbol tashqi tomondan muvaffaqiyatning eng yorqin ko‘rinishi bo‘lib tuyuladi. Ammo Kongo Demokratik Respublikasi terma jamoasida o‘ynagan Gael Kakuta bu manzara ortida bosim, ishonchsizlik va og‘ir yolg‘izlik yashiringanini aytdi.

Uning «futbolchilarning 90, hatto 99,9 foizi baxtsiz» degan gapi ilmiy statistika emas, balki ko‘p yillik faoliyati davomida shakllangan shaxsiy xulosadir. Shunga qaramay, Kakuta ko‘targan muammolar xalqaro futbol tashkilotlari o‘tkazgan tadqiqotlarda ham jiddiy xavf sifatida qayd etilgan.

«Hech kim sen nimani his qilayotganingni so‘ramaydi»

Kakuta Capte nashriga bergan intervyusida professional futbolchining zimmasidagi yuk muxlislarga ko‘ringanidan ancha og‘ir ekanini ta’kidladi.

«Meningcha, futbolchilarning 90 foizi, hatto 99,9 foizi ham baxtsiz. Ularning zimmasida juda og‘ir yuk va ulkan mas’uliyat bor. Hech kim ularning aslida nimalarni his qilayotganiga qiziqmaydi».

Futbolchi har bir o‘yinda natija ko‘rsatishi, murabbiy ishonchini oqlashi, muxlislar tanqidiga chidashi va klubdagi o‘rni uchun raqobatlashishi kerak. Maydondagi bitta xato ba’zan uning faoliyati, daromadi va jamoadagi kelajagiga ta’sir qilishi mumkin.

Bunday muhitda sportchining hissiyotlari ikkinchi darajaga tushib qoladi. Undan charchagan yoki ruhan tushkun inson emas, doimo g‘alabaga tayyor professional sifatida ko‘rinish talab qilinadi.

Boylik ishonchsizlikni yo‘qotmaydi

Kakuta futbolchilar uchun eng og‘ir masalalardan biri atrofidagi odamlarning haqiqiy maqsadini tushunish ekanini aytdi.

«Ma’lum vaqtdan keyin yoningdagi odamlar kimligini ham tushunmay qolasan. Nima uchun ular sen bilan ekanini bilmaysan. Munosabatlaring chindan ham samimiymi-yo‘qmi, bunga ham ishonching qolmaydi».

Mashhurlik ortidan do‘stlar, maslahatchilar va turli manfaatdor shaxslar soni ko‘payishi mumkin. Ammo futbolchi uchun ulardan kim samimiy munosabatda ekani, kim esa uning obro‘si yoki moliyaviy imkoniyatlaridan foydalanishni istashini anglash qiyinlashadi.

Natijada sportchi nafaqat begona odamlarga, balki eng yaqin atrofiga ham shubha bilan qaray boshlaydi. Kakutaning fikricha, futbolchilarning katta qismi aynan shu sabab haqiqiy hissiyotlarini yashirishga o‘rganadi.

Maydondagi niqob uyda ham yechilmaydi

Professional sportda zaiflikni ko‘rsatish ko‘pincha raqobatdagi ustunlikni boy berishdek qabul qilinadi. Jarohatdan qo‘rqish, asosiy tarkibdagi o‘rinni yo‘qotish yoki tanqidga uchrash haqida ochiq gapirish har bir futbolchi uchun ham oson emas.

Kakuta bu holatni «niqobda yashash» deb ta’rifladi.

«Futbolchilarning katta qismi niqobda yashaydi. Ular bu niqobni uyida, oilasi bilan va do‘stlari orasida ham yechmaydi».

Futbolchi ijtimoiy tarmoqlarda tabassum qilishi, qimmat avtomobilda yurishi va muxlislar oldida o‘zini baxtli ko‘rsatishi mumkin. Biroq bu uning tunlari xotirjam uxlayotganini yoki ichki bosimni yengib o‘tganini anglatmaydi.

Kakuta ayrim sportchilar uyqu yoki boshqa ruhiy qiyinchiliklarni yengish uchun turli dori vositalariga murojaat qilishini ham aytdi. Bu barcha futbolchilarga tegishli umumiy holat emas, ammo muammoni yashirish ba’zilarni xavfli yo‘llarga boshlashi mumkinligini ko‘rsatadi.

Tadqiqotlar ham xavf jiddiyligini ko‘rsatmoqda

Kakuta aytgan 99,9 foizlik raqam tadqiqot natijasi emas. Biroq Xalqaro professional futbolchilar uyushmasi — FIFPRO ma’lumotlariga ko‘ra, faol futbolchilarning har uch nafaridan biridan ko‘prog‘ida xavotir, tushkunlik, ruhiy zo‘riqish yoki uyqu buzilishi kabi alomatlar kuzatiladi.

Angliya Professional futbolchilar assotsiatsiyasi mingdan ziyod sportchi ishtirokida o‘tkazgan so‘rovda har besh futbolchidan biri kuchli xavotirni boshdan kechirganini ma’lum qilgan. Erkak futbolchilarning atigi 38 foizi, ayollarning esa 26 foizi ruhiy holati bilan bog‘liq muammoni o‘z klubiga aytishga tayyor ekanini bildirgan.

Boshqa PFA tadqiqotida futbolchilarning 68 foizi jarohat olishdan qo‘rqish ularning ruhiy holatiga salbiy ta’sir qilishini aytgan. Bu professional sportdagi xavotir faqat mag‘lubiyat yoki tanqid bilan emas, faoliyatning bir lahzada o‘zgarib ketishi mumkinligi bilan ham bog‘liqligini ko‘rsatadi.

«Yolg‘iz qolish — o‘zing bilan uchrashishdir»

Kakutaning eng og‘ir fikrlaridan biri futbolchilarning yolg‘izlikdan qochishi haqida bo‘ldi.

«Ko‘pchilik yolg‘izlikdan qochadi. Chunki yolg‘izlik bilan yuzma-yuz kelish — o‘zing bilan yuzma-yuz kelish demakdir».

Doimiy o‘yinlar, mashg‘ulotlar, safarlar va ommaviy tadbirlar insonga ichki muammolari haqida o‘ylamaslik imkonini berishi mumkin. Ammo shovqin to‘xtaganda bosim, xavotir va javobsiz savollar yana qaytib keladi.

Shu sabab futbolchilar uchun mustaqil psixologik yordam tizimi muhim ahamiyatga ega. FIFA va FIFPRO so‘nggi yillarda sportchilarni ruhiy muammolarni yashirmasdan, ishonchli inson yoki mutaxassis bilan suhbatlashishga chaqirib kelmoqda. FIFA bu maqsadda futbolda ruhiy salomatlik haqida ochiq muloqotni rag‘batlantiruvchi maxsus kampaniyani ham yo‘lga qo‘ygan.

Kakuta bilgan futbolning ko‘rinmas tomoni

Gael Kakuta faoliyati davomida «Chelsi», «Rayo Valekano» va «Lans» kabi klublarda o‘ynadi. U yosh iqtidor sifatida katta umidlar, ijaralar, klub almashinuvlari va doimiy raqobat muhitini o‘z boshidan kechirgan.

Uning keskin bayonoti barcha futbolchilarning hayoti bir xil ekanini anglatmaydi. Ammo katta pul va mashhurlik insonni ichki og‘riq, yolg‘izlik yoki ishonchsizlikdan avtomatik ravishda himoya qilmasligini eslatadi.

Muxlis stadionda futbolchining 90 daqiqalik o‘yinini ko‘radi. Uning tungi uyqusi, jarohatdan qo‘rqishi, oilasidagi bosim yoki atrofidagi odamlarga ishona olmasligi esa ko‘pincha kadr ortida qoladi.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!