Xitoy Milliy astronomiya observatoriyasi va Niderlandiyaning Leyden observatoriyasi tadqiqotchilari Somon yo‘li galaktikasini tark etishga qodir bo‘lgan noyob DESI-HVS1 yulduzini aniqlashdi. DESI DR1 va Gaia DR3 ma’lumotlariga asoslangan ushbu kashfiyot galaktika markazidagi o‘ta massiv qora tuynuk nafaqat ulkan yulduzlarni, balki kichik massali yulduzlarni ham kosmosga uloqtirib tashlashini isbotladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Ilgari olimlar faqat yosh va og‘ir yulduzlar gipertezlik bilan harakatlanishi mumkin deb hisoblashgan, bu esa «massiv yulduzlar paradoksi»ni keltirib chiqargan edi. Biroq massasi Quyoshnikidan 0,76 barobar kichik va yoshi 14,1 milliard yil bo‘lgan DESI-HVS1 bu nazariyani inkor etdi. Uning topilishi yulduzlar turlaridan qat’i nazar, qora tuynuklar atrofidagi dinamik jarayonlar bir xil ishlashini ko‘rsatdi.
Mutaxassislar yulduz trayektoriyasini hisoblash uchun orbitalarni teskari vaqt rejimida modellashtirishdi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, taxminan 12,89 million yil avval bu yulduz galaktika markaziga juda yaqin o‘tgan va 682 km/s tezlik bilan uloqtirilgan. Hozirda uning tezligi 523 km/s ni tashkil etadi va u galaktikalararo fazoga chiqib ketish arafasida turibdi.
Ushbu hodisa uchun yagona ilmiy tushuntirish sifatida «Xills mexanizmi» keltirilmoqda. Unga ko‘ra, qo‘shaloq yulduzlar tizimi qora tuynukka juda yaqinlashganda, kuchli tortishish kuchi juftlikni parchalaydi: bir yulduz yutiladi yoki orbitada qoladi, ikkinchisi esa katta tezlik bilan tashqariga otib yuboriladi. Bu kashfiyot galaktika markazidagi jarayonlar haqidagi tasavvurlarimizni tubdan o‘zgartirdi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
