Vera C. Rubin observatoriyasi yangi mitti galaktikani kashf etdi

Vera C. Rubin observatoriyasi oʻzining asosiy oʻn yillik osmon sharhi boshlanishidan oldin ham noyob kashfiyotga qoʻl urdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, astronomlar Somon Yoʻlining oʻta xira mitti yoʻldosh galaktikasini aniqlashga muvaffaq boʻlishdi. Aquarius IV deb nomlangan ushbu osmon jismi teleskopning asosiy ish boshlashidan oldingi sinov maʼlumotlari asosida topildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Yangi obyekt 2025-yilning aprelidan 2026-yilning yanvarigacha yigʻilgan Early Data Preview 2 (EDP2) sinov maʼlumotlari doirasida qayd etilgan. Mazkur dastlabki sharh osmon sferasining qariyb 7 foiz qamrovini oʻz ichiga olgan boʻlib, olimlarga kelgusidagi keng koʻlamli tadqiqotlar uchun muhim imkoniyatlarni taqdim etdi.

Maxsus qidiruv usullari va isoxronlar

Aquarius IV'ni oddiy suratlarda koʻrib boʻlmaydi, chunki oʻta xira mitti galaktikalar odatiy galaktika koʻrinishiga ega emas. Shuning uchun tadqiqotchilar maxsus qidiruv usulidan foydalanishdi. Obyekt old va orqa fondagi yulduzlar orasidagi bir necha oʻnlab xira yulduzlardan iborat toʻplam sifatida namoyon boʻldi.

Olimlar bir xil gaz bulutidan bir vaqtda hosil boʻlgan yulduzlarning rangi hamda yorqinligi bogʻliqligini koʻrsatuvchi yagona isoxronga mos keluvchi guruhlarni izladilar. Qadimiy va metallarga kambagʻal yulduzlar populyatsiyasi modeli turli masofalarda tekshirib koʻrildi. Natijada Aquarius IV hududida tasodifiy fon koʻrsatkichlaridan sezilarli darajada koʻp mos yulduzlar borligi aniqlandi.

Qorongʻi materiyani oʻrganishdagi ahamiyati

Aniqlangan mitti galaktikaning oʻlchami Somon Yoʻlining deyarli barcha sharqona toʻdalaridan kattaroq ekani maʼlum boʻldi. Bu jihat juda muhim, chunki shar toʻdalari eski yulduzlarning zich tizimlari hisoblansa, mitti galaktikalar oʻzlarining qorongʻi materiya galolariga ega boʻladi.

Olingan xarakteristikalar Aquarius IV aynan oʻta xira mitti galaktika ekanini koʻrsatmoqda. Bunday obyektlar qorongʻi materiyani oʻrganishda katta qiziqish uygʻotadi, sababi ularda oddiy moddalar juda kam boʻlib, xususiyatlari asosan qorongʻi galolar orqali belgilanadi.

Hozirgi vaqtda Somon Yoʻli atrofida shunday tabiatga ega 40 ga yaqin galaktika maʼlum. Mutaxassislarning fikricha, kelgusi LSST sharhi bu koʻrsatkichni ikki barobarga oshirish imkonini beradi. Eslatib oʻtamiz, Vera C. Rubin observatoriyasining asosiy oʻn yillik ilmiy ishlari 2026-yil iyun oyida boshlangan boʻlib, u butun janubiy osmonni muntazam ravishda kuzatib boradi.