Somon yoʻli galaktikasi qadimda kuchli toʻqnashuv tufayli agʻdarilib ketgan boʻlishi mumkin

Buyuk Britaniyadagi Darem universiteti astronomlari Somon yoʻli galaktikasi tarixi haqida hayratlanarli yangilikni eʼlon qilishdi. Tadqiqotlarga koʻra, taxminan 10-11 milliard yil avval bizning galaktikamiz boshqa bir yirik galaktika bilan toʻqnashgan va bu hodisa uning butun tuzilishini oʻzgartirib yuborgan. Ushbu koinot kataklizmi shunchalik kuchli boʻlganki, galaktika diski deyarli 90 darajaga burilib ketgan deb taxmin qilinmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Olimlar ushbu xulosaga Gaia-Enceladus deb nomlangan qadimiy galaktika bilan toʻqnashuv oqibatlarini kompyuterda modellashtirish orqali kelishdi. Avvalroq Gaia kosmik teleskopi galaktikamiz chetidagi yulduzlarning gʻayritabiiy orbitalari asosida ushbu toʻqnashuv izlarini topgan edi. Biroq yangi izlanishlar bu hodisaning koʻlami avval oʻylanganidan ancha kengroq boʻlganini koʻrsatmoqda.

Koinotdagi ulkan burilish

Darem universiteti ilmiy xodimi Kirill Batrakovning soʻzlariga koʻra, ushbu toʻqnashuv nafaqat yangi yulduzlarning paydo boʻlishiga, balki Somon yoʻli diskining fazodagi holati oʻzgarishiga ham sabab boʻlgan. Bu esa galaktikadagi aksariyat yulduzlar qadimda markaz atrofida butunlay boshqacha trayektoriya boʻylab harakatlanganini anglatadi. Mazkur kashfiyot koinot evolyutsiyasini tushunishda yangi sahifa ochadi.

Kompyuter simulyatsiyasi shuni koʻrsatdiki, qadimiy diskning aynan mana shunday burilishi Somon yoʻlining hozirgi tuzilishini eng mantiqiy tarzda tushuntirib beradi. Ushbu model yoʻldosh galaktikalarning joylashuviga mos keladi va tashqi galaktik halodagi yulduzlarning nega gʻayritabiiy darajada sekin aylanayotganiga javob topishga yordam beradi.

Galaktikalar evolyutsiyasining odatiy bosqichi

NASA maʼlumotlariga koʻra, galaktikalar toʻqnashuvi koinotda noyob hodisa emas, balki ularning rivojlanishidagi odatiy bosqich hisoblanadi. Kuzatilayotgan har toʻrtta galaktikadan biri kamida bir marta shunday yirik "avariya"ni boshidan oʻtkazgan. Bunday toʻqnashuvlar galaktika shaklini butunlay oʻzgartirishi, milliardlab yulduzlarni qayta taqsimlashi va yangi yulduzlar paydo boʻlishi jarayonini tezlashtirishi mumkin.

Olimlar ushbu yangi natijalar nafaqat Somon yoʻli, balki koinotdagi boshqa spiral galaktikalarning shakllanish tarixini aniqroq tiklashga yordam berishiga ishonishmoqda. Mazkur tadqiqot biz yashayotgan koinot burchagi qanchalik murakkab va dinamik oʻtmishga ega ekanligini yana bir bor isbotladi.