SpaceX koinot sanoati uchun yirik kadarlar oʻchogʻiga aylandi: 1300 dan ortiq yangi startaplar

Elon Musk boshqaruvidagi SpaceX kompaniyasi nafaqat koinotni zabt etishda yetakchilik qilmoqda, balki butun boshli yangi tadbirkorlar avlodini shakllantiruvchi oʻziga xos "inkubator" vazifasini ham bajarmoqda. Crustdata tahliliy kompaniyasi tomonidan eʼlon qilingan soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, SpaceXʻning sobiq xodimlari tomonidan asos solingan kompaniyalar soni 1330 taga yetgan. Bu koʻrsatkich kompaniyaning texnologik ekotizimga taʼsiri naqadar ulkan ekanligini anglatadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, ushbu startaplar bugungi kunga qadar investorlardan jami 9,2 milliard dollar miqdorida kapital jalb qilishga muvaffaq boʻlgan. SpaceX maktabini oʻtagan muhandis va menejerlar nafaqat koinot, balki mudofaa, aviatsiya, sunʼiy intellekt (AI) va biotexnologiya kabi yuqori texnologik sohalarda ham oʻz bizneslarini yoʻlga qoʻyishmoqda. Bu esa SpaceXʻni zamonaviy texnologiyalar olamidagi eng yirik kadrlar fabrikasiga aylantirmoqda.

Koinot iqtisodiyotining yangi ishtirokchilari

SpaceXʻdan ajralib chiqqan tadbirkorlarning aksariyati aynan koinot sanoatida qolib, bozorda yangi yoʻnalishlarni ochishmoqda. Hozirda ushbu sohaning asosiy oʻyinchilari sanalgan quyidagi kompaniyalar aynan sobiq SpaceX xodimlari tomonidan tashkil etilgan:

• Firefly Aerospace;
• Relativity Space;
• Apex va Stoke Space;
• K2 Space hamda Impulse Space;
• Xona Space Systems.

Ushbu kompaniyalar koʻp marotaba ishlatiladigan raketalardan tortib, oʻta aniqlikdagi sunʼiy yoʻldosh navigatsiyasi va xususiy orbital tizimlargacha boʻlgan loyihalar ustida ishlamoqda. Aslida, bu jarayon AQSH xususiy koinot sanoatining ikkinchi toʻlqinini shakllantirmoqda, desak mubolagʻa boʻlmaydi. Ixbt.com nashrining yozishicha, SpaceX muhandislik yondashuvlari va ishlab chiqarish standartlari butun sanoat boʻylab tez surʼatlarda yoyilmoqda.

Raqobatchilar bilan kadrlar almashinuvi

Qiziqarli jihati shundaki, SpaceX nafaqat startaplar, balki bevosita raqobatchilar uchun ham asosiy kadrlar manbai boʻlib xizmat qilmoqda. Masalan, Jeff Bezosga tegishli Blue Origin kompaniyasining 300 dan ortiq amaldagi xodimlari ilgari SpaceXʻda faoliyat yuritgan. Shu bilan birga, teskari oqim ham mavjud: SpaceXʻning 130 ga yaqin xodimi oʻz tajribasini aynan Blue Originʻda boshlagan.

Bunday kadrlar almashinuvi sohadagi kompetensiyalarning oʻzaro oʻtishini taʼminlaydi. Bu esa anʼanaviy aerokosmik sanoatga qaraganda rivojlanish surʼatlarini bir necha barobar tezlashtiradi. Muhandislar bir kompaniyadan ikkinchisiga oʻtar ekan, oʻzlari bilan birga eng samarali ish uslublari va innovatsion gʻoyalarni olib oʻtadilar.

Crustdata mutaxassislari SpaceX xodimlarining taʼlim darajasini ham tahlil qilib chiqishdi. Kompaniyaning AQSHdagi 8200 dan ortiq xodimi orasida eng koʻp bitiruvchilar yetakchi muhandislik universitetlaridan kelgan. Xususan, Georgia Institute of Technology, Michigan universiteti, Purdue universiteti va Texas universiteti (Ostin) bitiruvchilari kompaniyaning intellektual yadrosini tashkil etadi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, SpaceX shunchaki raketa ishlab chiqaruvchi korxona emas, balki yangi koinot iqtisodiyotining markaziy tugunidir. Muhandislarning ommaviy ravishda startaplarga va raqobatchi kompaniyalarga oʻtishi butun tarmoq rivojini tezlashtirib, yangi oʻyinchilar uchun bozorga kirish toʻsiqlarini kamaytirmoqda. Bu esa yaqin kelajakda koinot texnologiyalari yanada arzonlashishi va ommalashishiga xizmat qiladi.