Falcon 9 raketasining ikkinchi bosqichi Oy yuzasiga kelib urildi

Fazoda bir yarim yildan ortiq vaqt davomida nazoratsiz harakatlanib kelgan SpaceX kompaniyasiga tegishli Falcon 9 raketasining ikkinchi bosqichi Oy yuzasiga kelib urildi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur toʻqnashuv 5-avgust kuni Toshkent vaqti bilan tushga yaqin sodir boʻlgan boʻlib, u koinot chiqindilarining osmon jismlariga taʼsiri boʻyicha navbatdagi muhim voqea sifatida qayd etildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Maʼlum qilinishicha, ushbu raketa bosqichi fazoga dastlab 2025-yilning 15-yanvarida uchirilgan edi. Oʻsha paytda u Oyga Amerika Qoʻshma Shtatlarining Blue Ghost Mission 1 hamda Yaponiyaning Hakuto-R Resilience apparatlarini yetkazib berish missiyasini muvaffaqiyatli bajargandi. Biroq foydali yukni moʻljaldagi orbitaga chiqargandan soʻng, raketada Yerga qaytish yoki orbitadan nazorat ostida chiqib ketish uchun yetarli yoqilgʻi qolmagan.

Fazodagi nazoratsiz sayohat va uning yakuni

Yoqilgʻi toʻliq tugagach, raketaning yuqori qismi ochiq koinotda qolib, vaqt oʻtishi bilan Oy orbitasini kesib oʻtuvchi trayektoriyaga chiqqan. SpaceX vakili Julianna Shaymanning tushuntirishicha, obyekturning keyingi harakati quyosh faolligi va fazoviy tortishish kuchlari taʼsirida asta-sekin oʻzgarib borgan. Mutaxassislar yoqilgʻi zaxirasi tugagach, uning traektoriyasiga oʻzgartirish kiritishning sira iloji boʻlmaganini taʼkidlashmoqda.

Hisob-kitobitlarga koʻra, toʻqnashuv Oyning koʻrinadigan tomonining gʻarbiy chekkasidagi Eynshteyn krateri hududida roʻy bergan. Ogʻirligi qariyb toʻrt tonna boʻlgan raketa qoldigʻining urilish tezligi soatiga taxminan 8700 kilometrni tashkil etgan. Bunday ulkan tezlik va massaning birikishi natijasida hosil boʻlgan energiya taxminan uch tonna trotildagi portlash ekvivalentiga teng boʻlgani aytilmoqda.

Ilmiy ahamiyati va kelgusidagi tadqiqotlar

Dastlabki baholarga koʻra, toʻqnashuv joyida diametri 27 metr va chuqurligi olti metrgacha boʻlgan yangi sunʼiy krater hosil boʻlgan. NASA mutaxassislari bu hodisa Yer uchun hech qanday xavf tugʻdirmaganini qatʼiy taʼkidladi. Shu bilan birga, yuzaga kelgan yangi krater va zarba natijasida tashqariga otilib chiqqan togʻ jinslari olimlar uchun noyob tadqiqot materialiga aylanishi mumkin.

Ilmiy doiralar mazkur qoldiqlardan Oy sirtining shakllanish jarayonlarini chuqurroq oʻrganish yoʻlida foydalanishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, ushbu maʼlumotlar kelgusida amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan boshqariladigan kosmik ekspeditsiyalar hamda Oyda uzoq muddatli bazalarni barpo etishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan potensial xavflarni oldindan baholashga yordam beradi.