Pluton atmosferasi qisqara boshladi: bosim pasayishi qayd etildi

18:21 / 05.08.2026·27·Texno

Qisqacha

Pluton atmosferasi 2022-yildan boshlab qisqara boshlagani va undagi bosim pasaygani aniqlandi. Amanda Sikafuz boshchiligidagi tadqiqotchilar 2017–2023-yillarda kuzatilgan yulduzlarni to'sib qo'yishning 10 ta holatini tahlil qilgan. Hisob-kitoblarga ko'ra, yuqori atmosferadagi bosim taxminan 7 foizga, quyi qatlamlardagi tuman va chang hisobga olinganda esa 16 foizgacha pasaygan. Tadqiqotchilar bu tendensiyani qo'shimcha kuzatuvlar bilan tasdiqlash zarurligini ta'kidlamoqda.

Pluton atmosferasi oʻsish davridan soʻng qisqarish fazasiga oʻtdi, deya xabar beradi ixbt.com. Planetologlar soʻnggi yillardagi kuzatishlarga tayanib, mitti sayyora gaz qobigʻidagi bosim sezilarli darajada pasayganini aniqladilar va bu ilmiy hamjamiyatda katta qiziqish uygʻotdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Planetolog Amanda Sikafuz boshchiligidagi tadqiqotchilar guruhi 2017–2023-yillar oraligʻida qayd etilgan Plutonning yulduzlarni toʻsib qoʻyish hodisasiga oid 10 ta holatni tahlil qildi. Natijalarga koʻra, 2022-yildan boshlab gaz qobigʻidagi bosim pasayishni boshlagani maʼlum boʻldi.

Atmosfera bosimining pasayish koʻrsatkichlari

Mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, sof yuqori atmosferada bosimning pasayishi taxminan 7 foizni tashkil etgan. Agar quyi qatlamlardagi tuman va chang hisobga olinsa, bu koʻrsatkich 16 foizgacha yetadi.

Maʼlumot uchun, New Horizons kosmik apparati Pluton yonidan uchib oʻtgan 2015-yildan to 2021-yilgacha boʻlgan davrda atmosferadagi bosim barqaror darajada saqlanib turgandi. Pluton atmosferasi deyarli toʻliq azotdan iborat boʻlib, metan va uglerod oksidi aralashmalariga ega. U sirt muzlarining sublimatsiyasi evaziga mavjud boʻlib turadi.

Kuzatish usullari va kelajakdagi prognozlar

Mitti sayyomaning orbitasi choʻzilgani va oʻqi qiyaligi oʻta ogʻishgani sababli uning 248 yillik mahalliy yili davomida quyosh nurlari miqdori oʻzgarib turadi. Hozirda Pluton yaqinida birorta ham kosmik apparat yoʻqligi sababli barcha maʼlumotlar yer usti teleskoplari yordamida yulduzlar qoplanishini kuzatish orqali olinmoqda.

Tadqiqotchilar aniqlangan pasayish tendensiyasi qoʻshimcha kuzatishlar yordamida tasdiqlanishi lozimligini taʼkidlamoqda. Biroq hozirgi vaqtda olingan maʼlumotlar mitti sayyora atmosferasidagi mavsumiy oʻzgarishlarni real vaqt rejimida kuzatib borish uchun noyob imkoniyat ochmoqda.