NASA X-59 eksperimental samolyoti 25 ta sinov parvozini muvaffaqiyatli yakunladi

NASA tashkilotining eksperimental tovushdan tez uchuvchi X-59 samolyoti oʻning sinov dasturi doirasida 25 ta muvaffaqiyatli parvozni amalga oshirdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur parvozlar davomida havo kemasining barqarorligi, boshqariruvi va konstruksiya mustahkamligiga oid asosiy ilmiy hisob-kitoblar toʻliq tasdiqlandi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirgi kunda Quesst deb nomlangan keng koʻlamli dastur oʻzining eng muhim bosqichiga qadam qoʻymoqda. Mutaxassislar endi samolyot anʼanaviy guvillovchi tovush zarbasini sezilarli darajada past va tinchroq ovozga almashtira olishini amalda tekshirib koʻrishadi.

Texnik koʻrsatkichlar va aerodinamik xususiyatlar

Sinovlarning birida X-59 taxminan 14,9 kilometr balandlikda 1,2 Max (soatiga 1470 kilometr) tezlikka erishdi. Dastur doirasida havo kemasi bundan oldinroq 16,8 kilometr balandlikda 1,4 Max (soatiga 1715 kilometr) boʻlgan maqsadli tezlik koʻrsatkichlariga ham chiqqan edi, biroq oʻsha parvozlar aerodinamik xususiyatlarni sinashga qaratilgandi.

Loyiha oldiga yangi tezlik rekordini oʻrnatish emas, balki quruqlik uzra tovushdan tez parvozlarni amalga oshirish imkoniyatini yaratish vazifasi qoʻyilgan. Samolyotning uzun va tor burni hamda oʻziga xos aerodinamik shakli tufayli zarba toʻlqinlari odatdagi tezyurar samolyotlardagidan farqli ravishda boshqacha taqsimlanishi kerak.

Natijada yer sirtidagi kuzatuvchilar uchun quloqni qomatga keltiruvchi portlash oʻrniga faqatgina boʻgʻiq va past tovush eshitilishi taʼminlanadi. Oʻtkazilgan 25 ta parvoz olingan real maʼlumotlarni samolyot qurilishidan oldin tayyorlangan raqamli model bilan taqqoslash imkonini berdi.

Kelgusi bosqich va istiqbollar

NASA maʼlumotlariga koʻra, telemetriya koʻrsatkichlari muhandislarning dastlabki prognozlarini amalda toʻliq tasdiqladi. Boshqaruv tizimi yuqori yuklamalar sharoitida ham barqaror ishlamoqda, aerodinamik kuchlar belgilangan meʼyorlar doirasida saqlanmoqda hamda tebranish yoki konstruktiv beqarorlik alomatlari aniqlanmadi.

Shuningdek, fyuzelyaj ustida joylashgan havo kirish qismi ham muvaffaqiyatli sinovdan oʻtdi. U GE F414 yagona dvigateliga turli parvoz rejimlarida hamda manevrlar vaqtida barqaror havo oqimini yetkazib berishni kafolatlaydi.

Dasturning keyingi bosqichi toʻlaqonli akustik tekshiruvdan iborat boʻladi. Yer yuzida maxsus datchiklar tarmogʻi oʻrnatiladi, osmonda esa maxsus mikrofonlar zarba toʻlqinlari parametrlarini oʻlchab, X-59 rostdan ham odatiy guvillash oʻrniga tinch ovoz hosil qilayotganini aniqlaydi.

Agar sinovlar ijobiy natija bersa, NASA AQShning bir nechta aholi punktlari uzra parvozlar uyushtirib, mahalliy aholining shovqin darajasiga munosabatini oʻrganadi. Toʻplangan maʼlumotlar aviatsiya regulyatorlariga taqdim etilib, quruqlik ustidan fuqarolik maqsadidagi tovushdan tez parvoz qilish taqiqini qayta koʻrib chiqish uchun asos boʻlishi mumkin.