NASA va SpaceX Xalqaro kosmik stansiyaga yana uchta parvozni kelishib oldi

AQSh Milliy kosmik agentligi NASA va Elon Musk'ga tegishli SpaceX kompaniyasi oʻrtasida Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) insonlarni yuborish boʻyicha navbatdagi yirik kelishuv imzolandi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Commercial Crew Transportation Capability (CCtCap) dasturi doirasidagi qoʻshimcha shartnoma qiymati qariyb bir milliard dollarni tashkil etib, kelgusidagi kosmik ekspeditsiyalarni moliyalashtirishni taʼminlaydi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ushbu modifikatsiyaga muvofiq, SpaceX kompaniyasi NASA uchun Crew-15, Crew-16 va Crew-17 deb nomlangan yana uchta boshqariladigan kosmik missiyani amalga oshiradi. Mazkur shartnomaning umumiy budjeti 946 million dollarga teng boʻlib, bu orqali NASA tomonidan SpaceX'ga buyurtma qilingan jami missiyalar soni 17 taga yetdi. Ushbu hamkorlik kelgusi yillarda kosmik stansiyaning uzluksiz ishlashini kafolatlaydi.

Moliyalashtirish tafsilotlari va shartnoma shartlari

Kelishuvda koʻrsatilishicha, ajratilgan mablagʻlar faqatgina parvozlarning oʻzini emas, balki keng koʻlamli tayyorgarlik jarayonlarini ham qamrab oladi. Xususan, summaning ichiga Yerda ekipajni tayyorlash, raketani uchirish, orbitadagi operatsiyalar, ekipajlarni xavfsiz qaytarish, tiklash ishlari hamda har bir ekspeditsiya uchun zarur yuklarni yetkazib berish xarajatlari kiritilgan.

Shuningdek, Dragon kosmik kemasi XKSga tutashib turgan vaqtda ekipaj uchun favqulodda qutqaruv «qayiqchasi» vazifasini ham bajarishi shart. Ushbu qoʻshimcha xavfsizlik chorasi kosmonavtlar hayotini har qanday kutilmagan vaziyatlarda asrashga xizmat qiladi. Yangi kelishuvning amal qilish muddati 2030 yilgacha uzaytirilgan boʻlib, uchta yangi missiyaning uchishga shayligi 2027 va 2028 yillarga moʻljallangan.

Hamkorlik tarixi va kelajak istiqbollari

Mazkur yangi bitim hisobga olingan holda, CCtCap dasturi doirasida SpaceX bilan tuzilgan umumiy shartnomaning qiymati naqd 5,92 milliard dollarga yetdi. Eslatib oʻtamiz, NASA oʻshanda oʻzining dastlabki shartnomalarini Boeing va SpaceX kompaniyalari bilan 2014 yilda tuzgan edi. Biroq SpaceX oʻzining muvaffaqiyatli ishlanmalari evaziga insonlarni kosmosga olib chiqish sertifikatini 2020 yilning noyabr oyida qoʻlga kiritgan.

Hozirgi vaqtda NASAning navbatdagi vazifalari doirasida Crew-12 missiyasi amalga oshirilmoqda. Ushbu dastur doirasida Dragon kemasi ekipaj bilan birgalikda muvaffaqiyatli ravishda orbitaga chiqib, Xalqaro kosmik stansiyaga tutashgan holda oʻz vazifalarini bajarishda davom etmoqda. Ushbu qadamlar insoniyatning kosmik tadqiqotlardagi ishtirokini yanada mustahkamlamoqda.