NASA Oydagi tadqiqotlar uchun sunʼiy intellektga ega uchta roverni joʻnatadi

NASA kosmik agentligi Yerdan turib toʻgʻridan-toʻgʻri boshqaruvsiz Oy yuzasini birgalikda oʻrganuvchi CADRE (Cooperative Autonomous Distributed Robotic Exploration) loyihasini amalga oshirishga hozirlik koʻrmoqda. Ixbt.com nashrining xabar berishicha, ushbu innovatsion missiya doirasida uchta avtonom rover 2026-yilda Yerning tabiiy yoʻldoshiga yoʻl oladi va inson aralashuvisiz mustaqil ravishda ilmiy vazifalarni bajaradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Yangi missiyaning asosiy maqsadi bir nechta kichik apparatlarning sunʼiy intellekt va oʻzaro aloqa yordamida Yerdagi operatorlarning doimiy buyruqlarisiz muvofiqlashgan holda harakatlanishini sinovdan oʻtkazishdir. Har bir kichik robot maxsus quyosh panellari, zamonaviy kameralar hamda mustaqil ravishda qaror qabul qilish imkonini beruvchi kuchli hisoblash tizimi bilan jihozlanmoqda.

Oyda mustaqil harakatlanish va vazifalarni taqsimlash

Rejalarga koʻra, uchta rover Oyning koʻrinadigan tomonidagi Oʻsmonlar okeani hududida joylashgan Reiner Gamma mintaqasiga qoʻnadi. Shundan soʻng ular kameralar va georadar yordamida Oy yuzasi hamda uning ostidagi qatlamlarni chuqur tadqiq etishni boshlaydi. Qurilmalar qachon harakatlanish, qaysi yoʻnalishni tanlash va toʻsiqlarni qanday chetlab oʻtishni oʻzlari mustaqil hal qiladi.

Mutaxassislarning tushuntirishicha, operatorlar robotlarga faqat «maʼlum bir hududni tadqiq qilish» kabi umumiy vazifani yuklaydi, xolos. Shundan keyin roverlar mavjud resurslar va sharoitdan kelib chiqqan holda hudud hamda ish hajmini oʻzaro taqsimlab oladi. Har bir apparat oʻziga xavfsiz yoʻl chizib, boshqa qurilmalar bilan bazaviy stansiya orqali maʼlumot almashadi.

Ekstremal sharoitlar va texnik yechimlar

Oyda atmosfera qatlami mavjud emasligi sababli qurilmalar kuchli quyosh nurlanishiga duch keladi, kunduzgi harorat esa sirtda 114 darajagacha koʻtarilishi mumkin. Bundan tashqari, mustaqil navigatsiya uchun zarur boʻlgan hisob-kitoblar ham qoʻshimcha issiqlik chiqaradi. Shu bois muhandislar roverlar ishlashini maxsus 30 daqiqali sikllarga boʻlib chiqqan.

Faoliyat davridan soʻng apparatlar qizib ketmaslik uchun vaqtincha oʻchadi, sovib oladi va quyosh nuri yordamida akkumulyatorlarini quvvatlaydi. Qayta ishga tushgach, ular yana oʻzaro aloqaga chiqib, ishni davom ettiradi. 14 kunga moʻljallangan ushbu qisqa muddatli missiya haqiqiy oy sharoitida guruh boʻlib ishlash qobiliyatini toʻliq tekshiruvdan oʻtkazishga xizmat qiladi.

Mazkur loyiha NASAning avvalgi Mars dasturlaridagi yutuqlariga asoslanadi. Jumladan, Perseverance marsoxodining 90 foizdan ortiq harakatlari allaqachon avtonom tarzda bajariladi, biroq umumiy yoʻnalish hali ham yerlik mutaxassislar tomonidan belgilanadi. Oyda esa CADRE yangi bosqichga koʻtarilib, bir nechta qurilma birgalikda nafaqat yoʻl topishi, balki umumiy ilmiy vazifani oʻzaro boʻlishib bajarishi kerak boʻladi.