Kiberxavfsizlik: uy routerlari maxfiyligida jiddiy "koʻr zona" aniqlandi

Cybernews xalqaro tadqiqot markazi tahlilchilari AQSh bozoridagi 25 ta yirik maishiy router ishlab chiqaruvchilarining maxfiylik siyosatini oʻrganib chiqib, kutilmagan muammoga duch kelishdi. Ma'lum boʻlishicha, texnologiya brendlari foydalanuvchilarning shaxsiy ma'lumotlarini qanday yigʻishini batafsil yoritgan boʻlsa-da, qurilmalarning oʻzi qanday axborotni toʻplashi haqida koʻpincha indamaydi yoki noaniq ma'lumot beradi. Uy tarmogʻidan oʻtuvchi barcha ma'lumotlar uchun asosiy shlyuz boʻlgan bunday qurilmalarda shaffoflikning yetishmasligi raqamli xavfsizlik mutaxassislarini tashvishga solmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ta'kidlash joizki, ixbt.com ma'lumotiga koʻra, ushbu tadqiqot qurilmalarning amaldagi texnik faoliyatini, ya'ni tarmoq trafigi, proshivka yoki uskunaning xatti-harakatlarini amalda tekshirmagan. Ekspertlar faqatgina ishlab chiqaruvchilarning ommaviy yuridik hujjatlari va maxfiylik siyosatini baholashdi. Asosiy muammo shundaki, aksariyat brendlar faqat routerlar uchun alohida hujjat tuzmaydi. Ularning oʻrniga internet-doʻkon, mobil ilovalar, bulutli xizmatlar, kuzatuv kameralari va aqlli uy qurilmalari uchun moʻljallangan yagona umumiy qoida qoʻllaniladi.

DNS-soʻrovlar va internet trafigi sir saqlanmoqda

Tadqiqotning eng diqqatga sazovor natijalaridan biri DNS-soʻrovlar bilan bogʻliq. Tahlil qilingan 25 ta ishlab chiqaruvchining birortasi ham oʻz routeri foydalanuvchining domen nomlariga murojaatlarini qayd etish-qayt etmasligini toʻgʻridan-toʻgʻri koʻrsatmagan. DNS trafigi veb-sahifalarning aniq mazmunini ochib bermasa-da, domenlarga murojaat qilish tarixi foydalanuvchining odatlari, qiziqishlari va faolligi haqida koʻp narsalarni aytib berishga qodir.

Internet-trafikni tahlil qilish masalasida ham shunday noaniqlik hukmronlik qilmoqda. 20 ta kompaniyaning hujjatlari Deep Packet Inspection (DPI) texnologiyasidan foydalanilish yoki foydalanilmasligi haqida aniq javob bermaydi:

• Google Nest va Ubiquiti Cloud bunday tahlil qoʻllanilmasligini ochiq-oydin e'lon qilgan.
• Amazon Eero, MSI Radix va AT&T Turbo Hotspot esa ayrim konfiguratsiyalarda ushbu texnologiyadan foydalanish imkoniyatini istisno etmaydi.

Biroq elektron pochta manzili yoki hisob qaydnomasi nomi kabi oddiy shaxsiy ma'lumotlarni yigʻish jarayoni hujjatlarda ancha batafsil bayon etilgan. Kompaniyalarning 84 foizi e-mail yigʻishini bildirgan, deyarli yarmi esa ism, elektron pochta, telefon raqami va pochta manzilidan iborat toʻrtta toifadagi ma'lumotni toʻgʻridan-toʻgʻri olishini koʻrsatgan.

Geolokatsiya va baholash natijalari

Tadqiqotchilar qurilmaning aniq geolokatsiyasi va atrofdagi Wi-Fi tarmoqlari ma'lumotlariga ham alohida e'tibor qaratishdi. Yetti kompaniya qurilmaning aniq joylashuvini aniqlashga ruxsat berishini bildirgan boʻlsa, yana oltitasi buni muayyan shartlar ostida bajarishini ma'lum qilgan. Jismoniy joylashuvni aniqlashda qoʻl kelishi mumkin boʻlgan yaqin atrofdagi Wi-Fi kirish nuqtalari identifikatorlarini (SSID va BSSID) faqat D-Link va Amazon Eero ochiq tilga olgan.

Shubha va noaniqlik darajasini baholash uchun Cybernews har bir brendga 0 dan 66 ballgacha boʻlgan shkalada baho qoʻydi. Natijaga koʻra, eng yuqori ballarni D-Link (56), Omada / TP-Link (55), Amazon Eero (53), shuningdek Xiaomi Mesh, Wyze va Cudy (har biri 52 balldan) qoʻlga kiritdi. Eng past koʻrsatkichlar esa Asus (34), MSI Radix (38) va Google Nest (39) brendlariga toʻgʻri keldi.

Mutaxassislar ushbu reyting eng maxfiy routerlarni emas, balki kompaniyalarning yuridik hujjatlaridagi shaffoflik darajasini baholashini alohida ta'kidlashmoqda. Biroq uy tarmogʻining barcha trafigi oʻtadigan qurilmalar uchun bunday huquqiy noaniqlik oddiy foydalanuvchilarning shaxsiy hayoti xavfsizligiga nisbatan jiddiy savollarni tugʻdiradi.