Issiq xonada uxlash miya faoliyatini qanday susaytiradi? Olimlarning yangi xulosasi

14 noyabr 2026, 22:572 daqiqa o'qish2

Qanchalik issiq xonada uxlasangiz, ertasi kuni fikrlashingiz shunchalik sustlashadi. Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, har bir qo‘shimcha daraja issiqlik «miya xiralashuvi» (fikrlashning loyqalanishi) va diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar xavfini oshiradi. Bunda gap o‘ta yuqori harorat haqida ham ketayotgani yo‘q — tadqiqot ishtirokchilarining yotoqxonalaridagi o‘rtacha harorat taxminan 24°C (75°F) bo‘lgan.

Bu jarayon qanday sodir bo‘ladi?

Issiq xonada uxlash uyqu sifatini buzadi va ertasi kuni miyaning ishlash tezligi, xotira hamda diqqatni jamlash qobiliyatini pasaytiradi. Bunga quyidagi omillar sabab bo‘ladi:

Tana haroratining pasayishiga to‘sqinlik: Inson chuqur uyquga ketishi uchun tananing ichki harorati taxminan 1°C ga pasayishi kerak. Xona issiq bo‘lsa, organizm issiqlikni tashqariga chiqara olmaydi va uyqu yuzaki bo‘lib qoladi.
Miya tiklanish fazalarining qisqarishi: Yuqori harorat miya dam oladigan va xotirani mustahkamlaydigan chuqur uyqu hamda REM (tez uyqu) fazalarini qisqartiradi. Natijada miya ertalabgacha to‘liq tiklanmaydi.
Kognitiv qobiliyatlarning pasayishi: Garvard olimlari o‘tkazgan tajribada konditsionersiz issiq xonada (o‘rtacha 26°C) uxlagan talabalar salqin xonada (21°C) uxlaganlarga qaraganda ertasi kuni mantiqiy testlarda 13% ga yomonroq natija ko‘rsatgan. Ayniqsa, tezkor qaror qabul qilish va murakkab vazifalarni bajarish qiyinlashgan.

Uyqu harorati va uning ta’siri	Ko‘rsatkichlar va tafsilotlar
Optimal harorat	Sog‘lom kattalar uchun 16°C — 19°C (ba’zan 20–21°C)
Keksa yoshdagilar uchun	Biroz iliqroq harorat (taxminan 20°C–23°C atrofida)
Garvard tajribasi natijasi	Issiq xonada uxlaganlar mantiqiy testlarda 13% ga past natija ko‘rsatgan

Sifatli va sog‘lom uyqu uchun amaliy tavsiyalar

Ertalab miyaning tiniq va tetik ishlashini ta’minlash uchun quyidagi qoidalarga amal qilish tavsiya etiladi:

Xonani shamollatish: Uxlashdan 15–20 daqiqa oldin derazani ochib, xonaga toza va salqin havo kiriting.
Tabiiy matolardan foydalanish: Sintetik choyshab va kiyimlar o‘rniga havo o‘tkazuvchi paxta yoki zig‘ir (lyon) matolarini tanlang.
Uyqudan oldin iliq dush: Issiq emas, balki iliq dush qabul qilish teri yuzasidagi qon tomirlarini kengaytiradi. Dushdan chiqqach, tana tezroq soviydi va uyquga ketish osonlashadi.

Siz uyqu paytida xona harorati qanday bo‘lishiga e’tibor berasizmi? Xonani salqin saqlash uchun qanday usullardan foydalanasiz? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring!