Яқин Шарқ: Исроил ва «Ҳизбуллоҳ» ўт очишни тўхтатиш келишувига эришди
Яқин Шарқдаги кескинликни юмшатиш йўлида муҳим сиёсий силжиш кузатилди. АҚШ ва Қатар воситачилигида олиб борилган кўп томонлама музокаралар натижасида Исроил ҳамда Ливаннинг «Ҳизбуллоҳ» ҳаракати ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришди.
Халқаро кузатувчилар ушбу сулҳни минтақадаги йирик уруш оловини ўчириш ва Вашингтон-Теҳрон муносабатларини тартибга солиш йўлидаги дастлабки жиддий қадам сифатида баҳоламоқда.
Сулҳ хронологияси ва асосий воқеалар
Вазиятнинг ривожланиш занжири охирги кунларда қуйидагича кўриниш олди:
Сана | Воқеа тафсилоти |
17 июнь | АҚШ ва Эрон ўртасида барча фронтларда ўт очишни зудлик билан тўхтатишни кўзда тутувчи масофавий англашув меморандуми имзоланди. |
19 июнь | Исроил ва «Ҳизбуллоҳ» куннинг иккинчи ярмидан бошлаб ўт очишни тўхтатиш режимига розилик билдирди. Швейцариядаги АҚШ-Эрон учрашуви эса Ливандаги тўқнашувлар сабабли қолдирилди. |
Кейинги 60 кун | Томонлар ўзаро англашув асосида якуний тинчлик келишувини ишлаб чиқиши лозим бўлган муҳим палла. |
Келишув шартлари ва ердаги реал вазият
Сулҳ кучга кирган бўлса-да, фронт чизиғида тўлиқ хотиржамлик кузатилаётгани йўқ. Вазиятнинг муҳим жиҳатлари қуйидагича:
Мудофаа армиясининг мавқеи: Сулҳга қарамай, Исроил мудофаа армияси (ЦАҲАЛ) Ливаннинг жанубий ҳудудларида ўз позицияларини сақлаб қолади.
Исроил позицияси:
«Агар ”Ҳизбуллоҳ” ҳужум қилмаса, биз ҳам ҳарбий ҳаракатларни давом эттирмаймиз». — Юқори лавозимли Исроил расмийси.
Илк соатлардаги тўқнашувлар: Ливан манбалари сулҳ бошланган биринчи соат ичида Исроил томонидан 10 дан ортиқ ҳаво зарбаси берилгани ва дрон ҳужуми оқибатида икки киши ҳалок бўлганини даъво қилмоқда. Исроил эса бу айбловларни рад этиб, келишув бузилмаганини таъкидламоқда.
Катта сиёсат: Вашингтон, Теҳрон ва Трамп омили
Ливандаги бу сулҳ ортида АҚШ ва Эрон ўртасидаги йирик геосиёсий савдо турибди. «Ҳизбуллоҳ» вакили Ҳасан Фадлалланинг сўзларига кўра, Эрон АҚШ билан музокараларни давом эттириш учун Ливан фронтида ўт очишни тўхтатишни асосий шарт қилиб қўйган.
Ҳозирда вазият икки томонлама кутиш режимига ўтган:
Теҳрон позицияси: Эрон Томонлар англашув меморандумининг кейинги босқичига ўтишдан олдин АҚШ ваъдаларининг амалий ижросини кўришни истамоқда.
Дональд Трамп муносабати: Швейцариядаги учрашув қолдирилганидан сўнг, Трамп Эрон раҳбариятини танқид остига олди ва кейинги 60 кунлик жараён қандай кечишини фақат Вашингтон белгилашини қатъий оҳангда билдирди.
Айни пайтда ушбу 60 кунлик муҳлат минтақада мустаҳкам тинчлик ўрнатилиши ёки тўқнашувларнинг янги куч билан авж олишини белгилаб берувчи ҳал қилувчи давр бўлади. Вазият ривожини кузатишда давом этамиз.
Изоҳлар 0
…