Ўзбекистон тиббиёт рейтингида МДҲни ортда қолдирди

Ўзбекистон Numbeo платформасининг 2026 йил биринчи ярми учун тузилган Health Care Index рейтингида 64,4 балл билан 101 давлат орасида 49-ўринни эгаллади. Мамлакат рейтингга киритилган МДҲ ва Марказий Осиё давлатлари орасида энг юқори натижани қайд этиб, Россия, Қозоғистон ҳамда Арманистонни ортда қолдирди.

Бироқ бу натижани «Ўзбекистон тиббиёти дунёда 49-энг кучли тизим» деган мутлақ хулоса сифатида қабул қилиш тўғри бўлмайди. Numbeo индекси клиник натижалар ёки расмий давлат ҳисоботларига эмас, асосан сайт фойдаланувчиларининг тиббий хизматлар ҳақидаги таассуротларига таянади.

Ўзбекистон минтақада кимларни ортда қолдирди?

Health Care Index 2026 Mid-Year жадвалида Ўзбекистон 64,42 балл тўплаган. Россиянинг кўрсаткичи 61,69, Қозоғистонники 60,70, Арманистонники эса 59,99 баллни ташкил этган.

Шу билан бирга, «Марказий Осиёнинг барча давлатлари ортда қолдирилди» деган ифодани эҳтиёткор ишлатиш керак. Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон етарли маълумот бўлмагани сабаб ушбу жадвалга киритилмаган. Демак, Ўзбекистон рейтингда қатнашган минтақа давлатлари орасида биринчи бўлган.

Энг юқори баҳо нималар учун берилди?

Ўзбекистоннинг Numbeo саҳифасида тиббий муассасаларнинг жойлашув қулайлиги энг юқори — 71,11 балл билан баҳоланган.

Ходимларнинг хушмуомалалиги ва хизматларнинг бемор учун молиявий мақбуллиги 68,89 баллдан олган. Тиббиёт ходимларининг малакаси эса 60,8 балл билан «юқори» тоифага киритилган.

Рақамлардан кўриниб турибдики, фойдаланувчилар тиббий хизматларнинг қулайлиги, нархи ва ходимлар муносабатини нисбатан юқори баҳолаган.

Аммо замонавий диагностика ускуналари ҳамда тиббий муассасаларда кутиш вақти индекснинг энг заиф йўналишлари бўлиб қолмоқда.

Асосий муаммо — ускуна ва навбат

Диагностика ва замонавий даволаш воситалари билан жиҳозланганлик 59,3 балл олган. Бу йўналишдаги пастроқ баҳо барча клиникаларда имкониятлар бир хил эмаслигини англатиши мумкин.

Пойтахтдаги йирик хусусий ёки ихтисослаштирилган марказда мавжуд технология вилоят ёки туман муассасасида бўлмаслиги мумкин. Шунинг учун умумий индекс мамлакат ичидаги ҳудудий фарқни тўлиқ кўрсатмайди.

Кутиш вақти бўйича 58,33 балл қайд этилгани эса беморларнинг:

• шифокор қабулини кутиши;

• таҳлил натижаларини олиши;

• диагностикадан ўтиши;

• тор мутахассисга йўлланма олиши

каби жараёнларда ҳали қийинчиликлар борлигини кўрсатади.

Тошкент минтақа шаҳарлари орасида иккинчи

Тошкентнинг жорий Health Care Index кўрсаткичи 65,7 баллни ташкил этмоқда. 2026 йил учун тузилган шаҳарлар жадвалида бу рақам 65,8 балл сифатида яхлитланган.

Марказий Осиёда рейтингга киритилган шаҳарлар орасида Остона 67,3 балл билан Тошкентдан юқори турган. Тошкент эса иккинчи натижани қайд этган.

Бу ерда ҳам муҳим чеклов мавжуд: Бишкек, Душанбе ва Ашхобод каби шаҳарларнинг айримлари рейтингда акс этмаган. Шу боис натижа фақат етарли маълумот тўпланган шаҳарлар ўртасидаги таққослашдир.

Бу рейтинг қандай тузилади?

Numbeo соғлиқни сақлаш индексини сайт фойдаланувчилари тўлдирган сўровномалар асосида ҳисоблайди. Жавоблар салбийдан ижобийгача бўлган шкалада баҳоланиб, кейин 0 дан 100 гача бўлган кўрсаткичга айлантирилади.

Сўровномада қуйидаги жиҳатлар ҳисобга олинади:

• шифокорларнинг билим ва малакаси;

• текширувларни ўтказиш тезлиги;

• замонавий ускуналарнинг мавжудлиги;

• тиббий ҳужжатларни юритиш сифати;

• ходимларнинг муносабати;

• навбат ва кутиш вақти;

• хизматлар нархи;

• муассасанинг жойлашув қулайлиги.

Ўзбекистон бўйича батафсил натижалар 45 нафар иштирокчининг жавобларига асосланган. Numbeo’нинг ўзи ҳам мамлакат бўйича маълумотлар ҳажми катта эмаслигини ва ишончлилик учун кўпроқ иштирокчи зарурлигини қайд этади.

Рейтинг нимани ўлчамайди?

Health Care Index аҳолининг тиббий хизматдан фойдаланиш тажрибасини кўрсатади, аммо соғлиқни сақлаш тизимининг барча натижаларини қамраб олмайди.

Унда қуйидаги муҳим кўрсаткичлар тўғридан-тўғри ҳисобга олинмайди:

• ўртача умр давомийлиги;

• оналар ва болалар ўлими;

• касалликларни эрта аниқлаш даражаси;

• шифокор ва ўринлар сони;

• қишлоқ аҳолисининг тиббиётга кириш имконияти;

• даволашдан кейинги клиник натижалар;

• аҳолининг тиббий харажатлар сабаб қашшоқлашиши.

Шу боис Numbeo рейтинги Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ёки расмий тиббий статистика ўрнини босмайди. У, аввало, бемор ва фойдаланувчиларнинг субъектив тажрибасини мамлакатлар бўйича таққослаш воситасидир.

Даволаниш учун 35 мингдан ортиқ хорижлик келган

2026 йил январь–июнь ойларида Ўзбекистонга даволаниш мақсадида 35 401 нафар чет эл фуқароси келган.

Уларнинг катта қисми қўшни давлатлар ҳиссасига тўғри келган:

Учта қўшни давлат — Тожикистон, Қирғизистон ва Қозоғистондан келганлар жами хорижий беморларнинг қарийб 94 фоизини ташкил этган.

Бу рақам Ўзбекистоннинг, аввало, минтақавий тиббий хизматлар бозорида талабга эга эканини кўрсатади. Географик яқинлик, тил ва маданий ўхшашлик, хизматлар нархи ҳамда хусусий клиникалар имкониятлари танловга таъсир қилган бўлиши мумкин. Бу — мавжуд рақамлардан келиб чиққан таҳлилий хулоса, келган фуқароларнинг танлов сабаблари алоҳида сўров орқали ўрганилмаган.

Аммо тиббий туристлар сони камайган

35 401 нафарлик кўрсаткични «тиббий туристлар сони ошди» деб талқин қилиш учун асос йўқ.

2025 йилнинг айнан январь–июнь ойларида Ўзбекистонга даволаниш учун 48 557 нафар хорижлик келган эди. Демак, 2026 йилнинг биринчи ярмида кўрсаткич бир йил аввалги даврга нисбатан тахминан 27,1 фоизга камайган.

2025 йил давомида жами 86 199 нафар хорижлик даволаниш учун келган. 2026 йил якунида бу кўрсаткич такрорланиши ёки ошиши учун йилнинг иккинчи ярмида оқим сезиларли тезлашиши керак бўлади.

Нега рейтинг юқори, аммо тиббий туризм пасайган?

Бу икки рақам бир-бирига зид эмас.

Numbeo индекси хизматдан фойдаланган инсонларнинг сифати, қулайлиги ва нарх ҳақидаги фикрини ифодалайди. Тиббий туристлар сонига эса бошқа омиллар ҳам таъсир қилади:

• чегара ва транспорт шароитлари;

• қўшни давлатларда янги клиникалар очилиши;

• валюта курслари;

• даволаниш нархининг ўзгариши;

• виза ва рўйхатдан ўтиш тартиблари;

• мавсумийлик;

• беморларнинг ташриф мақсадини қандай расмий кўрсатиши.

Шунинг учун халқаро индексда юқори балл олиш автоматик равишда беморлар сони ҳам кўпаяди, дегани эмас.

Ўзбекистон учун натижанинг ҳақиқий аҳамияти нимада?

49-ўрин соғлиқни сақлаш тизимидаги барча муаммолар ҳал бўлганини кўрсатмайди. Аммо хизматларнинг нархи, муассасаларнинг қулай жойлашуви ва тиббиёт ходимларининг муносабати беморлар томонидан нисбатан ижобий баҳоланаётганини кўрсатади.

Энди асосий вазифа рейтингда энг паст натижа қайд этган йўналишларни яхшилашдан иборат:

1. Ҳудудларда замонавий диагностика ускуналарини кўпайтириш.

2. Қабул ва текширув учун кутиш вақтини қисқартириш.

3. Давлат ва хусусий клиникалар ўртасидаги сифат фарқини камайтириш.

4. Тиббий хизмат натижаларини очиқ эълон қилиш.

5. Рейтингларни клиник ва расмий статистика билан бирга таҳлил қилиш.

Numbeo натижаси Ўзбекистон учун ижобий ахборот сигнали бўлди. Бироқ мамлакатнинг ҳақиқий етакчилиги жадвалдаги ўрин билан эмас, беморлар замонавий ташхис, малакали даволаш ва тезкор хизматни пойтахтда ҳам, энг чекка ҳудудда ҳам бир хил ола бошлаганида намоён бўлади.

Сизнингча, Ўзбекистон тиббиётида биринчи навбатда ускуналарни янгилаш керакми ёки шифокор қабулидаги навбатларни қисқартириш муҳимроқми? Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!