Италия Бош вазири АҚШга расмий ташрифини нега бекор қилди?

АҚШ Президенти Дональд Трамп ва Италия Бош вазири Жоржа Мелони ўртасидаги кутилмаган баёнотлар тўқнашуви ортидан икки иттифоқчи давлат муносабатларида жиддий инқироз юзага келди. Италия Ташқи ишлар вазири Антонио Таяни Трампнинг сўзларини «жиддий ва ҳақоратли» деб баҳолаб, Вашингтонга бўлажак расмий ташрифини зудлик билан бекор қилди.

Таянининг Х (Твиттер)даги кескин баёноти

Италия ташқи сиёсат маҳкамаси раҳбари 19 июнь куни ўзининг ижтимоий тармоқдаги саҳифасида АҚШ Президентининг сўзлари нафақат ҳукумат раҳбарига, балки бутун Италия халқига нисбатан ҳурматсизлик эканини билдирди:

«Президент Трампнинг бош вазир Жоржа Мелони ҳақидаги жиддий ва ҳақоратли баёнотлари бутун Италияни ҳақорат қилиш билан баробар. Шу муносабат билан 21–22 июнь кунлари АҚШга режалаштирилган ташрифимни бекор қилишга қарор қилдим».

Бу қарор туфайли Таянининг Майамида ўтказилиши лозим бўлган йирик Италия—АҚШ бизнес, инвестициялар ва инновациялар форумидаги иштироки ҳамда АҚШ Давлат котиби Марко Рубио билан ўта муҳим юзма-юз учрашуви бекор қилинди.

Можарога нима сабаб бўлди? «Ёлвориш» иддаоси

Дипломатик можаронинг аланга олишига Дональд Трампнинг Италиянинг La7 телеканалига берган интервьюси сабаб бўлган. Суҳбат давомида АҚШ раҳбари G7 (Катта еттилик) саммити чоғида Жоржа Мелони у билан бирга суратга тушиш учун мажозий маънода «ёлворганини» ва ўшанда Италия бош вазирига раҳми келганини иддао қилган.

Жоржа Мелонининг қатъий раддияси

Италия Бош вазири Трампнинг бу сўзларига жуда тез ва кескин муносабат билдириб, уни мутлақо уйдирма деб атади:

«Бундай баёнотлар тўлиқ ўйлаб топилган. Мен ҳайратдаман. АҚШ президенти нега ўз иттифоқчиларига нисбатан шундай муносабатда бўлаётганини тушунмайман. Афсуски, бу биринчи ҳолат эмас... Бир нарсани эслаб қолиши керак: на мен, на Италия ҳеч қачон ёлвормайди».

Мелони, шунингдек, Трампни Ғарб давлатларининг ҳақиқий рақибларига нисбатан бундай кескинлик намойиш этмаётганликда ва фақат иттифоқчиларига босим қилаётганликда айблади.

Муносабатларнинг совушига 2026 йил баҳорида Трампнинг Рим папаси Лев XIV (Pope Leo XIV) баёнотини танқид қилгани ҳам сабаб бўлгани айтилмоқда.

Нима бўлган тақдирда ҳам, Оқ уй ва Ватикан ўртасидаги фикрлар хилма-хиллиги янгилик эмас.

Муносабатлар келажаги: НАТО ва Эрон масаласи

Кузатувчиларнинг фикрича, Рим ва Вашингтон ўртасидаги бу совуқчилик шунчаки шахсий адоват эмас, балки чуқур геосиёсий келишмовчиликларнинг маҳсулидир. Икки давлат ўртасида қуйидаги масалаларда умумий тил топишиш қийин кечмоқда:

• Эрон ва ядровий таҳдид: Трамп Мелонини Эрон билан боғлиқ инқирозда АҚШ ва Исроилни етарлича фаол қўллаб-қувватламаётганликда ҳамда таҳдидга панжа ортидан қараётганликда айблаб келади.

• НАТО ва Трансатлантик ҳамкорлик: АҚШнинг янги маъмурияти Европа иттифоқчиларидан кўпроқ мажбурият талаб қилаётган бир пайтда, Италия ўз мустақил ташқи сиёсий позициясини ҳимоя қилишга уринмоқда.

Бу дипломатик «айсберг»нинг келгусида НАТО ичидаги бирдамликка қандай таъсир кўрсатишини кузатишда давом этамиз.