Ҳоким аёлни уйида койиди: ҳуқуқ фаоли хавфли жиҳатни айтди (видео)

Шаҳрисабз тумани ҳокими Самад Ҳасановнинг хонадонлардан бирига кириб, уйдаги тозаликни текширгани акс этган видео ижтимоий тармоқларда жиддий баҳсларга сабаб бўлди.

11 дақиқаю 6 сониялик лавҳада ҳоким хонадондаги ҳолатни танқид қилиб, уй эгаси бўлган аёлга фарзанди олдида кескин оҳангда гапирганини кўриш мумкин. Инсон ҳуқуқлари фаоли Абдураҳмон Ташанов эса бу воқеада шахсий ҳаёт, уй-жой дахлсизлиги ва мансаб ваколатидан фойдаланиш билан боғлиқ ҳуқуқий саволлар борлигини таъкидлади.

Хонадондаги текширув нега баҳсларга сабаб бўлди?

Тарқалган видеода туман ҳокими хонадоннинг бир неча қисмини кўздан кечириб, уйдаги тозалик ва рўзғор ҳолатини муҳокама қилади.

Мулоқот давомида мансабдор аёлнинг турмуш тарзига баҳо бериб, унга кескин танбеҳ беради. Бу суҳбат фарзандининг кўз ўнгида бўлиб ўтгани эса жамоатчилик эътирозини янада кучайтирди.

Баҳснинг асосий нуқтаси ҳокимнинг хонадонга қандай асосда киргани эмас, балки фуқаронинг шахсий ҳаётига қай даражада аралашиш мумкинлиги, мулоқот пайтида унинг шаъни ва қадр-қиммати ҳурмат қилинган-қилинмагани билан боғлиқ бўлмоқда.

Ташанов: фуқаро қаршилик кўрсатишга ожиз бўлган

«Эзгулик» инсон ҳуқуқлари жамияти раҳбари Абдураҳмон Ташанов ҳокимнинг хатти-ҳаракатларини давлат ҳокимияти вакили этикасига зид деб баҳолади.

Унинг фикрича, видеодаги вазиятда фуқаро мансабдорнинг ҳаракатларига эркин қаршилик кўрсатиш ёки мулоқотдан бош тортиш имконига эга бўлмаган.

«Видеотасвирдан кўриниб турибдики, фуқаро ҳокимнинг хатти-ҳаракатларига қаршилик кўрсатишга ожиз».

Ташанов бундай лавҳаларни ижтимоий тармоқларда тарқатиш орқали мансабдорнинг «жонкуярлиги»ни кўрсатиш мақсад қилинган бўлиши мумкинлигини ҳам айтди.

Бироқ унинг таъкидлашича, ижтимоий муаммони ҳал этиш нияти фуқаронинг шахсий ҳаётига аралашиш, уни камситиш ёки оиласи олдида ноқулай аҳволга солиб қўйишни оқламайди.

«Бу ҳаракатларга ҳуқуқий баҳо берилиши керак»

Ҳуқуқ фаоли мазкур воқеани фақат одоб-ахлоқ масаласи сифатида эмас, ҳуқуқий жиҳатдан ҳам ўрганиш лозимлигини билдирди.

Унинг фикрича, агар фуқаронинг шахсий ёки мулкий ҳуқуқларига аралашиш мансаб ваколати ёхуд хизмат мавқеидан фойдаланган ҳолда амалга оширилган бўлса, ҳолатга ваколатли идоралар баҳо бериши шарт.

Шу билан бирга, муайян қилмишда жиноят аломатлари бор-йўқлигини ижтимоий тармоқ фойдаланувчилари ёки алоҳида экспертлар эмас, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ўтказадиган текширув ва суд жараёни белгилайди.

Ташанов қуйидаги масалаларни алоҳида ўрганиш зарурлигини қайд этди:

— хонадонга кириш ва уни кўздан кечиришнинг ҳуқуқий асослари;
— фуқарони тасвирга олишга розилик берилган-берилмагани;
— видеони оммавий тарқатишга рухсат олингани;
— мулоқот пайтида шахснинг шаъни ва қадр-қиммати камситилган-камситилмагани;
— мансабдор хизмат ваколатлари доирасидан чиққан-чиқмагани.

Конституция қандай кафолат беради?

Ўзбекистон Конституциясининг 26-моддасида инсоннинг шаъни ва қадр-қиммати дахлсиз экани, ҳеч нарса уни камситиш учун асос бўла олмаслиги белгиланган.

31-модда эса ҳар бир инсонга шахсий ҳаёт, шахсий ва оилавий сир ҳамда уй-жой дахлсизлиги ҳуқуқини кафолатлайди. Унга кўра, ҳеч ким уйда яшовчи шахсларнинг хоҳишига қарши хонадонга кириши мумкин эмас. Шахсга доир маълумотлар ҳам қонун ҳимоясида бўлади.

Бироқ видеодан хонадон эгаси ташрифга ва тасвирга олишга аниқ розилик берган-бермаганини тўлиқ билиб бўлмайди. Бу ҳолатлар расмий текширув давомида аниқланиши лозим. Лекин видеода уй эгаси лавҳани тарқатишга рози эмаслигини билдириб теширувчилардан бундай қилмасликни сўраган.

Ҳокимлик ҳозирча изоҳ бердими?

Шаҳрисабз тумани ҳокимлиги раҳбарияти саҳифасида Самад Ҳасанов туман ҳокими сифатида кўрсатилган.

Мақола тайёрланган вақтда ҳокимликнинг мазкур видео, хонадонга кириш асослари ва фуқарони тасвирга олишга розилик берилгани ҳақидаги батафсил расмий муносабати очиқ манбаларда учрамади.

Шунингдек, видеодаги аёлнинг воқеа юзасидан мустақил баёноти ҳам эълон қилинмаган. Шу сабаб ҳолат бўйича якуний хулоса чиқаришдан олдин ҳар икки томоннинг позицияси ва ваколатли идораларнинг ҳуқуқий баҳоси кутилмоқда.

Баҳс битта хонадон билан чекланмайди

Шаҳрисабздаги воқеа давлат амалдори ва фуқаро ўртасидаги муносабат қандай бўлиши кераклиги ҳақидаги эски, аммо ҳали ҳам долзарб саволни яна кун тартибига олиб чиқди.

Мансабдор аҳолининг яшаш шароитини ўрганиши мумкин. Бироқ ижтимоий ёрдам кўрсатиш билан инсоннинг шахсий ҳаётини назорат қилиш, муаммони ҳал этиш билан фуқарони омма олдида шарманда қилиш ўртасида аниқ чегара бўлиши керак.

Акс ҳолда аҳоли билан мулоқот ишончни мустаҳкамлаш воситаси эмас, камера қаршисидаги намойишга айланиб қолиши мумкин.

Сизнингча, ҳокимнинг аҳоли хонадонидаги муаммоларни ўрганиш ваколати қаерда тугаши керак? Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!