Йўқолганлар ҳаққи учун курашган аёл умрбод қамалди

Покистоннинг жануби-ғарбида жойлашган Балужистон вилоятида мажбурий йўқолишлар масаласини кўтариб келган таниқли фаол ва шифокор Маҳранг Балуж ҳаётидаги энг оғир синовлардан бирига дуч келди. Йиллар давомида бедарак кетган инсонлар тақдири ҳақида жавоб талаб қилиб келган фаол аёл энди ўзи умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди.

Маълум қилинишича, Покистоннинг терроризмга қарши суди Маҳранг Балуж ва яна бир фаол Сибғатуллоҳ Шоҳни терроризм, давлатга қарши ҳаракатлар ва 2024 йилда Гвадар шаҳридаги намойиш вақтида ҳарбий хизматчининг ўлими билан боғлиқ иш бўйича айбдор деб топган. Суд уларга умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлаган. Айбланувчилар эса барча айбловларни рад этиб, қарор устидан шикоят қилишини билдирган.

33 ёшли Маҳранг Балуж учун йўқолган инсонлар мавзуси оддий сиёсий масала эмас. Унинг отаси Абдул Ғаффор Лангове 2009 йилда бедарак йўқолган, орадан қарийб уч йил ўтгач эса унинг жасади топилган. Фаолнинг таъкидлашича, отасининг ўлими унинг бутун ҳаётига таъсир кўрсатган ва инсон ҳуқуқлари учун курашишга ундаган.

Кейинги йилларда у Балужистонда бедарак кетган минглаб инсонлар тақдирига эътибор қаратишга ҳаракат қилди. Ҳуқуқ ҳимоячилари ва фаоллар маълумотларига кўра, сўнгги йигирма йил давомида минглаб этник балужлар изсиз йўқолган. Ҳукумат эса бу даъволарни рад этиб, айрим шахслар қуролли гуруҳларга қўшилгани ёки мамлакатни тарк этганини таъкидлаб келади.

Маҳранг Балуж сўнгги ўн йил ичида мазкур ҳаракатнинг энг таниқли етакчиларидан бирига айланган. У юзлаб аёллар иштирокида юришлар ташкил қилган, намойишларга бошчилик қилган ва инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро майдонда ҳам танилган. У ҳатто Нобель тинчлик мукофотига номзод сифатида кўрсатилган ва BBC'нинг “100 аёл” рўйхатидан ҳам жой олган.

Фаолнинг оиласи суд жараёни адолатли ўтмаганини билдирмоқда. Унинг синглиси Надия Балужнинг сўзларига кўра, ҳимоя томонига етарли имконият берилмаган ва суд шаффоф тарзда ўтказилмаган.

Ҳукумат мазкур иш сиёсий эмас, балки жиноий характерга эга эканини таъкидламоқда. Бироқ Маҳранг Балужнинг тарафдорлари бу қарорни Балужистондаги мухолиф фикрларни босишга қаратилган навбатдаги қадам сифатида баҳоламоқда.

Қамоққа олинишидан аввал берган интервьюларидан бирида Маҳранг Балуж озодликдан маҳрум қилиниши мумкинлигини билганини, аммо бу уни қўрқитмаслигини айтган эди. Унинг яқинлари эса фаол аёл ҳозир ҳам ўз қарашларидан воз кечмаганини ва кураш давом этишини таъкидламоқда.