Сунъий интеллект 2000 йиллик куйиб кетган қўлёзмани ўқишга муваффақ бўлди

Замонавий технологиялар яна бир тарихий кашфиётга йўл очди. Олимлар сунъий интеллект ёрдамида қарийб икки минг йил аввал Везувий вулқони отилиши натижасида куйиб қолган қадимий папирус қўлёзмасини виртуал равишда “очиш” ва ундаги ёзувларни ўқишга эришди.

Тадқиқотчилар PHerc 1667 деб белгиланган папирусдан аввал номаълум бўлган матнни тиклашга муваффақ бўлишди. Қайта тикланган ёзувда стоик фалсафаси, инсон ахлоқи, санъат ва ҳаёт тарзига оид фикрлар ўрин олган. Мутахассислар ушбу асар милоддан аввалги II–III асрларга мансуб бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

Қўлёзма қадимги Ҳеркуланеум шаҳридаги машҳур вилла кутубхонасидан топилган. Бу шаҳар ҳам Помпей каби милодий 79 йилда Везувий вулқони отилиши натижасида кул остида қолган. Илгариги уринишларда папирусни очишнинг имкони бўлмаган, чунки ҳар қандай механик ҳаракат уни бутунлай емириб юбориши мумкин эди.

Янги технология эса вазиятни ўзгартирди. Сунъий интеллект рентген тасвирлари орқали папирус толаларидаги энг майда ўзгаришларни таҳлил қилиб, кўзга кўринмайдиган сиёҳ изларни аниқлади. Шу орқали қўлёзмани очмасдан туриб, ундаги матн рақамли шаклда тикланди.

Олимлар фикрича, бу кашфиёт қадимий қўлёзмаларни ўрганишда янги босқични бошлаб бериши мумкин. Энди асрлар давомида “жим” ётган юзлаб папируслар ҳам замонавий технологиялар ёрдамида қайта “сўзлай” бошлаши эҳтимолдан холи эмас.

Тадқиқотчиларнинг таъкидлашича, ушбу қўлёзма нафақат янги фалсафий маълумотларни очиб берди, балки қадимги асарларни сақлаш ва ўқишда сунъий интеллектнинг имкониятлари нақадар кенг эканини ҳам намоён қилди.