70 йил “темир ўпка”билан ҳаёт кечирган аёлнинг ҳаёт йўли якунланди

АҚШда афсонавий “темир ўпка” аппаратидан фойдаланиб келган сўнгги бемор Марта Лилльард 78 ёшида вафот этди. У полиомиелит билан оғриганидан кейин қарийб 70 йилдан ортиқ вақт давомида айнан шу ноёб қурилма ёрдамида ҳаёт кечирган. Замонавий сунъий нафас олдириш технологиялари кенг оммалашганига қарамай, Марта ҳаётининг охиригача ўзини ҳаётга қайтарган ушбу аппаратдан воз кечишни истамаган.

Маълум қилинишича, Марта Лилльард 1953 йилда, атиги беш ёшида полиомиелит касаллигига чалинган. Ўша даврда мазкур касаллик АҚШ бўйлаб кенг тарқалган бўлиб, минглаб одамларнинг ҳаётига жиддий хавф солган. Инфекция унинг нафас олиш тизимига таъсир қилиб, мустақил нафас олиш имкониятини деярли йўққа чиқарган. Шундан сўнг шифокорлар унинг ҳаётини сақлаб қолиш учун “темир ўпка” деб номланган махсус аппаратдан фойдаланишган.

Ушбу қурилма герметик ёпиқ металл камерадан иборат бўлиб, унинг ичида ҳосил қилинадиган манфий босим ўпкани сунъий равишда ишлашга мажбур қилади. Кейинчалик тиббиёт жадал ривожланиб, замонавий нафас олдириш аппаратлари пайдо бўлган бўлса-да, Марта Лилльард ўзини айнан шу қурилма билан хавфсиз ҳис қилишини айтган ва уни алмаштиришни истамаган.

У 2021 йилда берган интервьюсида бу қарорини шундай изоҳлаган эди:

«Менга бу аппарат умуман керак бўлмаслигини хоҳлардим. Аммо баъзида унга раҳмат айтаман. Чунки айнан шу машина ҳаётимни сақлаб қолди. Агар у бўлмаганида, бугун тирик бўлмас эдим».

Болалигида Марта деярли бутун вақтини “темир ўпка” ичида ўтказган. Шу сабабли у мактабга ҳам кунига тахминан бир соатгина бора олган. Вақт ўтиши билан аҳволи бироз яхшиланган ва узоқ йиллар давомида аппаратдан асосан фақат тунги уйқу вақтида фойдаланиб келган.

Бироқ ҳаётининг сўнгги йилларида COVID-19 инфекциясининг асоратлари унинг саломатлигини яна оғирлаштирди. Натижада Марта яна деярли бутун кун давомида “темир ўпка” аппарати ичида бўлишга мажбур бўлган.

Камёб тиббий қурилмадан фойдаланиш турли қийинчиликларни ҳам келтириб чиқарган. 1990-йилларда аппарат носозлана бошлагач, Марта унга мос бошқа қурилма излашга тўғри келган. Бир сафар кучли музли бўрон туфайли электр таъминоти узилиб, ҳатто захира генератори ҳам ишдан чиққан. Шунда у ҳаётини сақлаб қолиш учун фавқулодда хизматларга мурожаат қилишга мажбур бўлган.

Яқинларининг маълум қилишича, Марта Лилльард COVID-19 асоратлари билан узоқ давом этган курашдан сўнг 26 июнь куни оламдан ўтган.

У нафақат оғир касаллик билан курашган инсон, балки жамият учун фаол меҳнат қилган кўнгилли сифатида ҳам эсда қолди. Марта ҳайвонларни ҳимоя қилиш ташкилотларига ёрдам берган, болалар марказида фаолият юритган ва ишонч телефонида оператор сифатида ишлаган. Бундан ташқари, у шеърлар ёзган, расм чизган ҳамда бир қўли билан ижро этиш мумкин бўлган фортепиано куйларини ҳам басталаган.