Польшада Зеленскийга муносабат кескин совиди: 75,8% салбий баҳо...

Польшада Украина президенти Владимир Зеленскийга муносабат кескин салбий тус олган. Янги сўровда иштирокчиларнинг тўртдан уч қисмидан кўпроғи унинг фаолиятини танқидий баҳолаган — бу Варшава ва Киев ўртасидаги муносабатларда тарихий келишмовчиликлар яна олдинги ўринга чиққанини кўрсатмоқда.

Бироқ рақамлар ортида муҳим тафсилот бор: сўров Зеленскийга «ишонч»ни эмас, унинг фаолиятига умумий муносабатни ўлчаган. Шунингдек, натижани фақат битта можаро билан изоҳлаш ҳам тўғри бўлмайди.

Ҳар тўрт полшаликдан уч нафари салбий баҳо берди

United Surveys by IBRiS томонидан Wirtualna Polska буюртмаси асосида ўтказилган сўровда респондентларнинг 75,8 фоизи Зеленский фаолиятига салбий муносабат билдирган.

Натижалар қуйидагича тақсимланган:

• 41,9 фоиз — мутлақо салбий;

• 33,9 фоиз — кўпроқ салбий;

• 15,4 фоиз — кўпроқ ижобий;

• 1,5 фоиз — мутлақо ижобий;

• 7,3 фоиз — аниқ фикр билдирмаган.

Шу тариқа, Зеленскийни ижобий баҳолаганлар жами 16,9 фоизни ташкил қилган.

Салбий баҳолар — 75,8 фоиз. Ижобий муносабат эса 16,9 фоизда қолган.

Тадқиқот 2026 йилнинг 10–12 июль кунлари интернет ва телефон сўровлари — CAWI ҳамда CATI усуллари орқали ўтказилган. Унда Польшадаги минг нафар вояга етган фуқаро қатнашган.

Сиёсий қарашлар натижага кучли таъсир қилган

Сўров Польша жамиятидаги ички сиёсий бўлинишни ҳам кўрсатди. Ҳукумат коалициясини қўллаб-қувватловчи сайловчилар орасида фикрлар тенг бўлинган: 45 фоиз Зеленскийни ижобий, яна 45 фоиз салбий баҳолаган.

Мухолифат тарафдорлари орасида эса танқид анча юқори бўлган. Уларнинг 94 фоизи Украина президентига салбий баҳо берган, ижобий муносабат билдирганлар эса атиги 1 фоизни ташкил қилган.

«Конфедерация» ва «Польша тожи конфедерацияси» тарафдорлари орасида салбий баҳолар 97 фоизга етган. Бу эса Зеленскийга муносабат Украина сиёсати билан бирга Польшанинг ички сиёсий рақобатига ҳам кучли боғланганини кўрсатади.

«УҚА* қаҳрамонлари» қарори катта можаро келтириб чиқарди

Польшадаги кескин реакциянинг асосий фонларидан бири Зеленскийнинг Украина махсус операциялар кучларидаги ҳарбий қисмга «УПА* қаҳрамонлари» фахрий номини бериш ҳақидаги қарори бўлди.

Украинада УҚА (Украина қўзғолончи армияси) мустақиллик учун курашган тузилма сифатида эсланади. Польшада эса у Иккинчи жаҳон уруши даврида Волинь ва Шарқий Галицияда ўн минглаб поляк тинч аҳолиси ўлдирилиши билан боғланади. Польша парламенти ушбу жиноятларни геноцид деб тан олган.

Польша ҳукумати қарорни бекор қилишни талаб қилди, Европа парламенти эса бу қадамни қўшничилик муносабатларига зарар етказувчи ҳаракат сифатида танқид қилди.

Можаро ортидан Польша президенти Карол Навроцкий Зеленскийни мамлакатнинг энг олий давлат мукофоти — «Оқ бургут» орденидан маҳрум қилишга қарор қилди. Зеленскийга ушбу мукофот 2023 йилда Польша собиқ президенти Анджей Дуда томонидан берилган эди. Навроцкий айни пайтда бу қарор Польшанинг Россия ҳужумига қарши Украинага кўмагини тўхтатишини англатмаслигини таъкидлаган.

Шу билан бирга, сўровнинг ўзи респондентлардан салбий муносабатининг аниқ сабабини сўрамаган. Демак, 75,8 фоизлик натижани фақат УҚА билан боғлиқ можаронинг бевосита оқибати деб кўрсатиш илмий жиҳатдан тўғри эмас.

Украинадан келтирилган суратлар атрофида ҳам суд баҳси бошланди

Польша матбуотида параллел равишда Украина музейларига тегишли айрим санъат асарлари атрофидаги ҳуқуқий тортишув ҳақида ҳам хабарлар тарқалди.

Россиянинг кенг кўламли ҳужумидан кейин Львов музейларидаги қимматбаҳо асарларнинг бир қисми хавфсизлик мақсадида Польшага олиб келинган. Улар орасида ҳозир Слупскдаги Марказий Померания музейида намойиш этилаётган икки асар бор:

• XVI асрга оид номаълум рассомнинг «Роксолана портрети»;

• Алойзий Рейханнинг 1850 йилда чизилган «Йигит портрети».

Икки асарнинг умумий қиймати 150 минг злотийга баҳоланган.

Князь Анджей Любомирский меросхўрларининг вакили Слупск округ судига мурожаат қилиб, асосий мулкий низо кўриб чиқилгунга қадар суратларни Польша ҳудудидан олиб чиқишни тақиқлашни сўраган.

Музей суд аризасини 2026 йил 20 июлда олганини тасдиқлаган. Аммо ҳозирча суд асарларни Польшада қолдириш ёки Украинага қайтармаслик ҳақида якуний қарор чиқаргани йўқ. Шу сабаб «суратлар Украинага қайтарилмайди» деган хулоса ҳозирча эрта.

Варшава ва Киев ўртасидаги ишонч синовда

Янги сўров Польшада Зеленскийнинг шахсий рейтинги жиддий пасайганини кўрсатмоқда. Тарихий хотира, украиналик қочқинлар масаласи, иқтисодий келишмовчиликлар ва Польшанинг ички сиёсий кураши жамоатчилик муносабатига бир вақтнинг ўзида таъсир кўрсатаётган бўлиши мумкин.

Шунга қарамай, Польша ва Украина хавфсизлик соҳасида бир-бирига муҳтож бўлиб қолмоқда. Энди асосий савол — икки давлат оғриқли тарихий масалаларни сиёсий тўқнашувга айлантирмай ҳал қила оладими ёки жамоатчиликдаги салбий кайфият стратегик ҳамкорликка ҳам таъсир қиладими?

Сизнингча, Польша ва Украина ўртасидаги муносабатларни тиклаш учун биринчи қадамни қайси томон ташлаши керак?

*- Россия Федерацияси ҳудудида тақиқланган экстремистик ташкилот.