Россия Украинага ишора қилди, Тоқаев эса бошқа йўл айтди...

Россия–Украина уруши бўйича дипломатик ҳаракатлар яна фаоллаша бошлади. Кремл Киев Москва илгари сурган шартларни яхши билишини айтмоқда, Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Тоқаев эса жанговар ҳаракатларни музлатиб, музокараларни янги форматда тиклашни таклиф қилди.

Шу пайтда АҚШ ва Украина ҳаво ҳужумларини ўзаро тўхтатиш ғоясини муҳокама қилаётгани ҳақида хабарлар тарқалди. Аммо Москва ҳозирча бу ташаббусга баҳо беришга шошилмаяпти.

Песков: Россиянинг таклифлари Киевга маълум

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песковнинг таъкидлашича, Владимир Путин Москва Украинадаги урушни якунлаш учун қандай шартларни талаб қилишини аввалроқ баён қилган.

Унинг сўзларига кўра, Киев кейинги қадам қандай бўлиши кераклигини билади. Россияга тақдим этилиши мумкин бўлган ҳар қандай янги ташаббус эса унинг Москва манфаатларига қай даражада мос келишига қараб баҳоланади.

Кремлнинг позициясига кўра, музокара эшиги ёпилмаган, аммо Россия ўзининг асосий талабларидан воз кечишга тайёрлигини билдирмаган.

Москва Украина қўшинларининг Россия ўз ҳудуди деб эълон қилган тўрт минтақадан чиқиб кетишини ва Киевнинг НАТОга аъзо бўлиш режасидан воз кечишини талаб қилиб келмоқда. Украина бу шартларни қабул қилмайди ва уларни амалда таслим бўлиш талаби деб баҳолайди.

Трамп сиёсатидаги «икки хил сигнал»

Песков АҚШ президенти Доналд Трампнинг Украина бўйича сиёсатида Москва тушунарсиз деб ҳисоблаётган жиҳатлар борлигини ҳам айтди.

Бир томондан, Вашингтон урушни музокаралар орқали якунлашга тайёрлигини билдирмоқда. Бошқа томондан эса АҚШ Украинага қурол-яроғ етказиб беришни давом эттиряпти.

Кремл бу икки йўналишни бир-бирига зид деб кўрмоқда. Шунга қарамай, Песков Россия америкалик музокарачилар билан мулоқот каналларини сақлаб қолаётганини ва янги таклифларни кўриб чиқишга тайёрлигини маълум қилди.

Ҳаво ҳужумларини тўхтатиш режаси борми?

Reuters манбасига кўра, Украина ва АҚШ вакиллари Россияга тақдим этилиши мумкин бўлган ҳаводан зарбаларни тўхтатиш таклифини муҳокама қилган.

Бундай келишув амалга ошса, томонлар бир-бирининг шаҳарлари ва стратегик объектларига дрон ҳамда ракеталар билан ҳужум қилишни вақтинча тўхтатиши мумкин.

Бироқ Песков бу хабарларни тасдиқламади. У маълумотлар ҳозирча фақат ОАВда тарқалганини айтиб, расмий ташаббус тақдим этилмасдан туриб муносабат билдиришни эрта деб атади.

Шу сабаб ҳозирча гап:

• тайёр келишув ҳақида эмас;

• муҳокама қилинаётган эҳтимолий ташаббус ҳақида;

• Россияга расман тақдим этилмаган таклиф ҳақида кетмоқда.

Тоқаев «Истанбул формуласи 2.0»ни таклиф қилди

Дипломатик муҳокамаларга Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Тоқаев ҳам қўшилди. У Омскда Владимир Путин билан бирга иштирок этган тадбирда Украинадаги урушни аввал музлатиш, кейин эса сиёсий музокараларга қайтишни таклиф қилди.

Тоқаев бу ёндашувни «Истанбул формуласи 2.0» деб атади. У 2022 ва 2025 йилларда Туркияда ўтказилган, аммо якуний тинчлик келишувига олиб келмаган музокараларнинг янгиланган шаклини назарда тутган.

Қозоғистон раҳбарига кўра, биринчи навбатда жанговар ҳаракатларни тўхтатиш ва томонлар учун хавфсизлик кафолатларини ишлаб чиқиш зарур. Путин эса Тоқаевга Россиянинг Украина бўйича позициясини алоҳида тушунтиришини айтди.

Томонларнинг позициялари қаерда фарқ қилмоқда?

Муаммо шундаки, Москва музокараларни фронтдаги ҳозирги вазият ва ҳудудий талаблари асосида олиб боришни хоҳлайди. Киев эса куч билан эгалланган ерларни Россияники деб тан олишни рад этмоқда.

Кремлнинг зарбалар ҳақидаги баёноти

Песков Россия армияси Украинадаги ҳарбий объектларга зарбаларни «заруратга қараб» давом эттираётганини ҳам айтди. У Москва ҳужумлардан мақсад Украина ҳарбий салоҳиятини ва Россия «террористик ҳаракатлар» деб атаётган зарбаларни амалга ошириш имкониятини камайтириш эканини даъво қилди.

Бу Россия томонининг расмий талқинидир. Украина эса Россия ҳужумларида турар жойлар ва фуқаролик инфратузилмаси ҳам зарар кўраётганини билдириб келади. Июль ойидаги Россия ракета ва дрон зарбалари Киев, Харков ва бошқа шаҳарларда қурбонлар ҳамда вайронагарчиликларга сабаб бўлган.

Музокаралар яқинлашдими?

Ҳозирча кескин бурилиш юз бергани йўқ. Россия ва АҚШ ўртасида мулоқот каналлари очиқ қолмоқда, Украина янги ташаббусларни муҳокама қилмоқда, Тоқаев эса урушни музлатиш ғоясини илгари сурди.

Аммо асосий қарама-қаршиликлар ўзгармаган:

• ҳудудлар тақдири;

• Украинанинг хавфсизлик кафолатлари;

• НАТО билан муносабатлари;

• санкциялар ва қурол етказиб бериш;

• ўт очишни тўхтатиш тартиби.

Дипломатик эшик ёпилмаган, лекин калит ҳали ҳеч кимнинг қўлига тушгани йўқ. Энди асосий савол — томонлар ўз талабларини юмшатадими ёки янги ташаббуслар ҳам аввалгилари каби баёнотлар даражасида қолиб кетадими?