Италия Зеленскийдан тинчлик музокаралари столидан жой талаб қилди...

Европада Украина можароси атрофидаги тинчлик ташаббуслари ва бўлажак музокаралар формати кескин ўзгаришлар палласига кирди. Италия ташқи ишлар вазири Антонио Таяни Киев расмийларига тўғридан-тўғри очиқ мурожаат йўллаб, Россия билан тинчлик музокараларида фақат Франция ва Германия билан чекланиб қолмасликни қатъий талаб қилди. Рим дипломатияси раҳбари Владимир Зеленскийга «дўстона маслаҳат» берар экан, кичик гуруҳлар даври тугаганини, эндиликда Италия ва Польша каби ҳал қилувчи давлатлар ҳам бевосита музокаралар столига ўтириши шартлигини билдирди. Хўш, Рим нима учун айнан ҳозир бу масалани кўтариб чиқди, Европа Иттифоқининг бошқа йирик давлатлари келажакдаги хавфсизлик шартномасидан четда қолмаслик учун қандай қадамларни қўймоқда ва Италиянинг қўшин юбормасдан ёрдам бериш позицияси нимани англатади?

«Зеленскийга дўстона маслаҳат»: Рим музокаралар монополиясини синдирмоқчи

Италия ташқи сиёсат маҳкамаси раҳбари Антонио Таянининг берган шов-шувли баёноти бир нечта муҳим жиҳатларни қамраб олади:

• «Кичик гуруҳлар ташаббуси керак эмас»: Таяни алоҳида танлаб олинган 2–3 та давлатнинг Европа номидан қарор қабул қилиш амалиёти нотўғри эканини очиқ таъкидлади;

• Италия ва Польшанинг жалб этилиши: Вазир Зеленскийга фақат Париж ва Берлин билан эмас, балки минтақада оғир ҳарбий ҳамда сиёсий юкни кўтараётган Италия ва Польшани ҳам тинчлик жараёнига тўлақонли тортишни тавсия қилди;

• Бутун Европа манфаати: Таянининг фикрича, Владимир Зеленский айрим алоҳида давлатларгагина эмас, балки бутун Европа Иттифоқига бирдек назар ташлаши лозим;

• Қитъа хавфсизлигининг бевосита боғлиқлиги: Украина бўйича қабул қилинадиган ҳар қандай қарор бутун Европа қитъасининг келажак хавфсизлигига тўғридан-тўғри ва узоқ муддатли таъсир кўрсатади.

Келажакдаги келишув шартлари: Нега барча йирик давлатлар столга интилмоқда?

Италия дипломатиясининг ушбу талаби ортида Европа хавфсизлик архитектурасидаги катта манфаатлар кураши ётибди:

• Шартлар ва ижрони назорат қилиш: Европа Иттифоқи давлатлари бўлажак тинчлик битимининг шартлари ва унинг амалда бажарилиши жараёнига бевосита ўз сўзини ўтказишни истайди;

• Адолатли тинчлик зарурлиги: Таяни Украина учун барқарор ва адолатли тинчликка эришиш шарт эканини алоҳида қайд этди;

• Қўшинсиз ёрдам модели: Италия Украинани ҳимоя қилишда бундан кейин ҳам ёрдам беришни давом эттиради, аммо уруш ҳудудига ўз ҳарбийларини асло юбормаслигини яна бир бор тасдиқлади;

• Римнинг ўсиб бораётган амбициялари: Италия томонидан сўнгги пайтларда музокараларни бошлаш бўйича чақириқлар тобора кўпроқ ва қатъийроқ янграмоқда.

Бу баёнот тинчлик жараёни учун нимани англатади?

Италия ТИВ раҳбарининг бу кескин талаби Европа ичида ҳокимият ва таъсир доиралари бўлинишини яққол кўрсатиб берди. «Норманд формати» (Франция ва Германия) сингари эски музокаралар модели эндиликда бутун қитъани қониқтирмаяпти. Рим ва Варшава можаронинг иқтисодий, ҳарбий ва миграция оқибатларини тўғридан-тўғри ҳис қилаётган бир паллада, бўлажак келишувлар тақдирини фақат Макрон ва Шольцга топшириб қўйишни истамаяпти. Италиянинг столга ўтиш истаги — яқин келажакда кутилаётган катта сиёсий савдоларда ўз миллий манфаатларини ҳимоя қилиш йўлидаги жиддий демаршдир.

Сизнингча, Украина бўйича тинчлик музокараларига Италия ва Польшанинг қўшилиши жараённи тезлаштирадими ёки аксинча, томонларнинг келишувини янада мураккаблаштирадими? Зеленский фақат Париж ва Берлин билан чекланмай, Рим таклифига кўниши керакми? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Европа сиёсий саҳнасидаги муҳим дипломатик бурилиш таҳлилини барча қизиқувчиларга улашинг!