Данияда киберфалокат: 8,8 миллион кишининг шахсий маълумотлари интернетга сизиб чиқди

Европанинг рақамли жиҳатдан энг илғор мамлакатларидан бири саналган Данияда давлат хавфсизлиги ва фуқаролар махфийлигига оид мисли кўрилмаган йирик маълумотлар сизиб чиқиши (утечка) рўй берди. Нуфузли Bloomberg ахборот агентлиги хабарига кўра, номаълум шахслар мамлакат Жисмоний шахслар марказий реестрига (CPR) кириш имконига эга бўлган.

Мазкур киберҳодиса оқибатида қарийб 8,8 миллион кишининг исм-шарифлари, аниқ яшаш манзиллари ва энг муҳими — махфий шахсий идентификация рақамлари очиққа чиқиб кетган.

Аҳоли сони 6 миллион бўлган давлатда 8,8 миллион одамнинг маълумоти қандай чиқиб кетди?

Бу рақам кўплаб саволларни келтириб чиқарди, чунки Даниянинг расмий аҳолиси айни пайтда тахминан 6 миллион кишини ташкил этади. Вазиятга мутасаддилар қуйидагича изоҳ берди:

• Реестрнинг умумий қамрови: Мамлакатнинг ягона реестрида (CPR) жами 11 миллионга яқин инсон қайд этилган бўлиб, бу рўйхатдан нафақат ҳозир яшаётганлар, балки марҳумлар ва хорижга кўчиб кетган собиқ фуқаролар ҳам ўрин олган;

• Ошкор бўлган маълумотлар кўлами: Хавфсизлик тизимининг бузилиши натижасида мана шу умумий базанинг катта қисми — нақ 8,8 миллион кишилик маълумотлар тўплами учинчи шахслар назоратига тушиб қолган;

• Идентификация рақамининг хавфи: Данияда шахсий CPR рақами банк ҳисобларини очиш, тиббий хизматлардан фойдаланиш ва барча давлат порталларига кириш учун асосий «рақамли калит» ҳисобланади. Унинг бегоналарга ўтиши фирибгарлик хавфини кескин оширади.

«Бу ниҳоятда хавфли ҳодиса»: Ҳукумат фавқулодда текширув бошлади

Мазкур шов-шувли ҳолатга Дания Олий таълим, фан ва рақамлаштириш вазири Кристина Эгелунн расмий муносабат билдирди:

«Бу фавқулодда даражадаги жиддий ва хавфли инцидент. Биз давлат тизими хавфсизлигига бундай путур етишига асло йўл қўя олмаймиз».

Вазир CPR марказий тизимининг барча ҳимоя қатламларини зудлик билан тўлиқ текширувдан ўтказиш бўйича кўрсатма берди. Шу билан бирга, у барча фуқароларни ҳушёр бўлишга чақириб, шубҳали қўнғироқлар, фишинг хабарлар ва электрон почта фирибгарликларига алданиб қолмаслик ҳақида жиддий огоҳлантирди.

Дунё учун рақамли сабоқ

Мутахассисларнинг фикрича, давлат хизматларини 100 фоиз рақамлаштирган ва қоғозбозликдан тўлиқ воз кечган Ғарб давлатида бундай кўламдаги маълумотлар ўғирланиши — бутун дунё учун катта огоҳлантиришдир.

Ҳодиса шуни кўрсатмоқдаки, ягона база марказлашгани сари, битта хато ёки заифлик бутун бошли мамлакат фуқароларининг хавфсизлигини хавф остига қўйиши мумкин. Ҳозирда хакерлик ҳужуми ёки тизимдаги техник носозликнинг келиб чиқиш сабаблари бўйича халқаро даражадаги кибертергов давом этмоқда.