Кўчмас мулк бозорида кутилмаган вазият: Уй-жой нархлари сўмда арзонлашди

Ўзбекистон кўчмас мулк бозорида ўзига хос ва қизиқарли тренд кузатилмоқда: уй-жой нархларининг ўсиши сезиларли даражада секинлашган бўлса-да, бозордаги умумий фаоллик пасайгани йўқ. Марказий банк ўзининг 2025 йил учун «Молиявий барқарорлик шарҳи»да кўчмас мулк бозоридаги туб ўзгаришларни маълум қилди. Zamin.uz уй-жой сотиб олмоқчи бўлганлар ва трендларни кузатаётганлар учун энг муҳим рақамларни жамлади.

Нархлар сўмда пасайди, долларда эса барқарор

Марказий банк таҳлилларига кўра, кўчмас мулк бозорида нархларнинг шаклланиши тобора кўпроқ реал фундаментал омилларга таянмоқда. Натижада, аввалги йиллардагидек нархларнинг шиддат билан осмонга учгани кузатилмаяпти:

• Сўмдаги бозор нархи: Йиллик ҳисобда 4,8 фоизга пасайган.

• АҚШ долларидаги нархи: Эквивалент ҳисобида атиги 1,5 фоизга ошган.

Бу вазият бозорда кўпикли шишишлар тўхтаб, нархлар маълум маънода ўз реал ўзанига тушаётганидан далолат беради.

Уй-жой савдоси 15 фоизга кўпайди: Бунинг сири нимада?

Қизиқ жиҳати, нархлар ўсишининг секинлашиши харидорларни чўчитмаган, аксинча, уларни янада фаоллаштирган. Йил давомида нотариал тартибда расмийлаштирилган уй-жой олди-сотди шартномалари сони 15 фоизга ошиб, 295,4 мингтага етди.

Регулятор бу феноменни аҳолининг молиявий имкониятлари кенгайгани ва ипотека бозоридаги қулайликлар билан изоҳлайди:

• Даромадлар ўсиши: 2025 йилда мамлакатда номинал иш ҳақи 19 фоизга ошди.

• Ипотека шартлари: Ипотека кредитлари шартларининг яхшиланиши уй-жой харид қилишни анча қулайлаштирди.

• Харид қобилияти: Аҳолининг уй-жой сотиб олиш имконияти индекси йил давомида 115 фоиздан 126 фоизгача кўтарилди.

Ижобий натижа: Харид қобилияти яхшилангани туфайли 2025 йилда шахсий уй-жойига эга бўлмаган уй хўжаликлари (оилалар) сони 2024 йилга нисбатан 34,7 мингтага камайган.

Бозорни ушлаб турган энг катта куч — Демография

Марказий банк мутахассисларининг таъкидлашича, уй-жойга бўлган талабни фақатгина чўнтакдаги пул ёки ипотека фоизлари билан баҳолаб бўлмайди. Бозорнинг доимий ҳаракатда бўлишига энг катта туртки бераётган омил — бу демографик ўсиш ва янги оилаларнинг ташкил топишидир.

Уй-жойга бўлган табиий эҳтиёж юқорилиги сабабли, нархлар барқарорлашганига қарамай, кўчмас мулк бозорида яқин орада талабнинг кескин пасайиб кетиши кутилмаяпти.