Ўзбекистон металлургиясида инқилоб: «Хуфиёна» металлоломга чек қўйилади

Қора металлургия қурилиш, автомобилсозлик, машинасозлик ва энергетика каби жами 50 миллиард долларлик иқтисодиёт тармоқлари учун асосий хомашё манбаи ҳисобланади. Президент Шавкат Мирзиёев раислигида ўтган йиғилишда соҳадаги импортга қарамлик ва логистика муаммоларини ҳал этиш, шунингдек, соҳани тўлиқ рақамлаштириш бўйича кескин вазифалар белгиланди. Zamin.uz ушбу стратегик йиғилишнинг энг муҳим тафсилотларини тақдим этади.

Металлга бўлган эҳтиёж қандай ўзгаради?

Мамлакат ялпи ички маҳсулотини 2030 йилда 240 миллиард долларга етказиш учун йилига камида 8-9 фоизлик ўсишни таъминлаш зарур. Масштабли қурилишлар ва саноат лойиҳалари сабабли металл маҳсулотларига бўлган талаб шиддат билан ортиб бормоқда.

1 августдан «E-lom» платформаси ишга тушади

Бугунги кунда Бекобод металлургия комбинати металл прокатнинг 40 фоизини иккиламчи металлдан, қолган 60 фоизини эса импорт ҳисобидан қопламоқда. Бироқ ички бозорда катта ҳажмдаги хомашё назоратдан четда қолаётгани маълум бўлди.

Яширин айланма маҳв этилади: Республика бўйича ҳар йили 700 минг тонна қора металлолом комбинатга топширилаётган бўлса-да, яна 500 минг тонна металлолом хуфиёна айланмада қолмоқда.

Ушбу вазиятни тубдан ўзгартириш учун қуйидаги чоралар белгиланди:

• «E-lom» платформаси: 1 августдан ишга туширилиб, қора металл айланмаси билан боғлиқ барча жараёнлар реал вақт режимида назорат қилинади.

• Янги Лойиҳа офиси: Ҳукуматда ташкил этиладиган ушбу тузилма металл бозорини кунлик таҳлил қилади ҳамда маҳсулотнинг сифати ва таркиби акс этадиган рақамли паспортни юритади.

1,5 миллиард тонналик захира: Конлар ва импорт занжири

Ўзбекистонда мавжуд темир руда захираларини ўзлаштириш ва хориждан марказлашган ҳолда хомашё олиб келиш бўйича қуйидаги йирик қадамлар ташланади:

• «Сурун-ота» кони: Хитойлик ҳамкорлар билан йилига 650 минг тонна темир хомашёсини олиш бўйича келишувга эришилди. Темир концентрати 2027 йилдан бошлаб комбинатга етказиб берилади.

• «Тебинбулоқ» кони: Яқин 3-4 йилда ишга туширилиб, йилига 1 миллион тонна пўлат ишлаб чиқариш имкони яратилади.

• Тожикистондан импорт: Йилига 700 минг тонна хомашё сотиб олиш бўйича шартнома тез фурсатда расмийлаштирилиб, келгуси йилдан хомашё олиб келиш бошланади.

• Хусусий сектор фаоллиги: Самарқанддаги корхона темир кони берилса, қазиб олишга 500 миллион долларгача сармоя киритишга тайёр. Бекобод комбинати эса Форишдаги 32 миллион тонналик «Темиркон» ресурсини ўзлаштиради.

Бундан ташқари, темир сифатини ошириш учун зарур бўлган марганец ва ферросилиций майдонлари сунъий интеллект ёрдамида таҳлил қилинади ва бир ой муддатда янги геология дастури ишлаб чиқилади.

Хусусий корхоналарга 200 миллион доллар кўмак

Бугунги кунда мамлакатда 150 га яқин ўрта ва кичик хусусий металлургия корхоналари фаолият юритмоқда. Уларни хомашё билан барқарор таъминлаш мақсадида четдан хомашёни марказлашган ҳолда олиб келувчи алоҳида компания ташкил этилади. Эътиборли жиҳати, ушбу янги компанияга 200 миллион доллар ажратилади ва импорт қилинган хомашё хусусий секторга фақат биржа орқали шаффоф тарзда сотилади.