Россия ва Ўзбекистон ўзаро ҳисоб-китобларда доллардан воз кечмоқда

Иқтисодий муносабатларнинг барқарорлигига томонларнинг долларларни ишлатмасдан ҳисоб-китоб қилиш орқали осонликча эришиш мумкин. Шубҳасиз, учинчи валютани ўртадан чиқариб ташлаш ўзаро ҳисоб-китобларни янада шаффоф ва ҳар икки томон учун фойдали қилади.

Бироқ, ташқари кучлар томонидан киритилган халқаро савдо усуллари ушбу имкониятни олдини олади.

Россия босқичма-босқич, ҳеч нарса билан таъминланмаган долларни мамлакатнинг молиявий операцияларидан, шу жумладан халқаро амалиётдан тўлиқ чиқариб ташлаш йўлида ҳаракат қилмоқда. Шу йўлда Ўзбекистон билан икки давлатнинг миллий валютадаги ҳисоб-китобларга ўтишга тайёргарлик кўриш тўғрисида келишувга эришилди. Икки мамлакат компаниялари аллақачон бир-бирининг валютасида банк ҳисоб рақамларини яратишни бошладилар.

Россия бошқа давлатлар билан ҳам ўзаро савдони миллий валюталарда олиб боришга анчадан бери ҳаракат қилган эди. Масалан, бир йил олдин Россия ва Хитой тўловларни миллий валюталарда амалга ошириш бўйича ҳукуматлараро келишув имзолади.

Россия Федерацияси ҳукумати томонидан узоқ ва тиришқоқлик билан доллар ва еврога муқобил сифатида тақдим этилган, ташқи шериклар билан рублда савдо қилиш ғояси умуман муваффақиятсиз бўлди. Энг ачинарлиси шундаки, Россия билан ўз миллий валютаси учун савдони рад этган Ғарб давлатлари эмас, балки БРИКСдаги энг яқин шериклари бўлди.

Маълумотларга кўра, БРИКС мамлакатлари билан олиб борилган операцияларда рублда ҳисоб-китобларнинг улуши бир ярим бараварга пасайди: 2013 йилдаги 5,8% дан 2017 йилда 3,7% гача. Хитой 2017 йилда рубл шартномалари улушини 2,7% гача камайтирди, бу эса статистик хато билан таққосланади.

Ҳиндистон Россия билан тузилган шартномалардаги энг катта рубл улушини сақлаб қолади (бу у ерда рус қуролларини етказиб беришнинг мураккаб тизими ва аллақачон етказиб берилган ускуналарга хизмат кўрсатиш билан изоҳланади), аммо у ерда ҳам, агар 2013 йилда савдонинг 24,1 фоизи рублда тўланган бўлса, 2017 йилда уларнинг улуши 20,8% га тушиб кетди.