Ўзбекистонда бензин нега қимматлашмоқда: бозорда нима бўляпти?
Ўзбекистонда бензин бозорида яна қизиқ ҳолат юзага келди: мамлакат четдан ёнилғи харидини кескин ошираётган бир пайтда айрим АЗСларда импорт бензини тақчиллашиб, нархлар 20 минг сўмдан ошиб кетмоқда.
Тошкентда Россиядан келтириладиган АИ-95 бензинининг айрим заправкаларда йўқолиши, қолган жойларда эса кечикиб пайдо бўлиши бозорда таъминот масаласини кун тартибига олиб чиқди. «Автострада» маълумотига кўра, «Лукойл» АЗСларида Россиянинг АИ-95 бензини бир ойдан ортиқ вақтдан бери сотилмаяпти, «Татнефть» шохобчаларида эса ёнилғи катта кечикишлар билан келмоқда.
Энг қизиғи, бу ҳолат мамлакат бензин импортини рекорд даражада ошираётган даврга тўғри келмоқда.
Россия бензини қаерга йўқолди?
Тошкентдаги айрим «Лукойл» шохобчаларида Россиядан импорт қилинадиган АИ-95 сотуви тўхтаб қолган. «Татнефть» АЗСларида ҳам импорт ёнилғиси мунтазам етказиб берилмаяпти.
Манбаларда кейинги етказиб бериш муддатлари аниқ эмаслиги қайд этилган. Айрим норасмий изоҳларда эса яқин вақтда Россия бензинини кутиш қийин бўлиши айтилган.
Россиядан келган АИ-95 пайдо бўлган тақдирда ҳам унинг нархи 20 минг сўмдан юқори бўлмоқда.
Бу эса ҳайдовчиларни янада қиммат импорт бензини ёки маҳаллий АИ-92га йўналтирмоқда.
Тошкентда АИ-92 ҳам қимматлашди
Россия бензинидаги узилиш фонида маҳаллий бензин нархларида ҳам фарқ сезилмоқда.
«Лукойл» шохобчаларида Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган АИ-92 нархи 13,8 минг сўмгача кўтарилган. Бошқа айрим АЗСларда эса ушбу марка тахминан 11,5 минг сўм атрофида сотилмоқда.
Тошкентдаги АЗСлар бўйича август ойидаги маълумотлар ҳам нархларда сезиларли тафовут борлигини кўрсатган. Масалан, 14 август ҳолатига «Лукойл» шохобчаларида АИ-92 13,8 минг сўм, «Татнефть»да 12 минг сўм, айрим маҳаллий АЗСларда эса 11,3–11,9 минг сўм атрофида бўлган.
Ўзбекистон бензинни кўпроқ импорт қиляпти
Бозордаги вазиятни тушуниш учун энг муҳим рақамлардан бири — импорт статистикаси.
2026 йил январь–июль ойларида Ўзбекистон 710 минг тонна бензин импорт қилди. Бу ўтган йилнинг шу давридаги 461,7 минг тоннага нисбатан қарийб 54 фоиз кўп.
Импорт учун сарфланган маблағ эса 426 миллион долларга етди. Бир йил аввал бу кўрсаткич 264,9 миллион доллар эди. Яъни харажат 60,8 фоизга ошган.
Кўрсаткич | 2025 йил январь–июль | 2026 йил январь–июль |
|---|---|---|
Бензин импорти | 461,7 минг тонна | 710 минг тонна |
Импорт қиймати | $264,9 млн | $426 млн |
Ҳажм ўзгариши | — | +54% |
Қиймат ўзгариши | — | +60,8% |
Демак, мамлакат ички талабни қондириш учун ташқи бозорга тобора кўпроқ мурожаат қилмоқда.
Ички ишлаб чиқариш ҳам ўсди, аммо етарли эмас
Муаммо фақат импортда эмас.
2026 йилнинг биринчи ярмида Ўзбекистонда 614,2 минг тонна бензин ишлаб чиқарилган. Бу 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 34,5 минг тоннага кўп.
Бироқ 2024 йилнинг биринчи ярмида ишлаб чиқариш 676,9 минг тоннани ташкил этган эди. Демак, ҳозирги кўрсаткич ҳали икки йил аввалги даражадан паст.
Соҳадаги таҳлилларга кўра, хом нефть қазиб чиқаришнинг пасайиши, қайта ишлаш қувватларининг чеклангани, АИ-80 бензинидан босқичма-босқич воз кечиш ва мамлакатда автомобиллар сони ҳамда иқтисодий фаолликнинг ўсиши импортга бўлган эҳтиёжни кучайтирмоқда.
Нега Қозоғистон билан фарқ шунча катта?
Энг кўп муҳокама қилинаётган масала — Ўзбекистон ва Қозоғистондаги бензин нархлари ўртасидаги тафовут.
Тошкентда импорт АИ-95 бензини 20,1 минг сўм атрофида сотилаётган бир пайтда, Қозоғистондаги ўртача нарх тахминан 7 минг сўм даражасида экани келтирилмоқда.
Алматидаги нарх ҳам Ўзбекистон пойтахтидаги импорт АИ-95дан анча паст.
Бироқ бу ерда муҳим жиҳат бор: икки давлатдаги чакана нархни тўғридан-тўғри солиштиришда валюта курси, солиқлар, акцизлар, логистика, ички бозор сиёсати ва бензиннинг келиб чиқиши каби омилларни ҳам ҳисобга олиш керак.
Шу сабабли «Ўзбекистонда бензин айнан уч баравар қиммат» деган хулоса муайян сана, марка ва АЗСлар кесимида баҳоланиши лозим.
Муаммонинг илдизи қаерда?
Ҳозирги вазиятни битта сабаб билан тушунтириш қийин. Бозорда бир вақтнинг ўзида бир нечта жараён кечмоқда:
бензинга ички талаб юқори;
импорт ҳажми кескин ошмоқда;
импорт ёнилғиси учун сарфланаётган маблағ кўпаймоқда;
ички ишлаб чиқариш 2024 йил даражасига ҳали қайтмаган;
Россиядан келадиган айрим бензин турларида узилишлар кузатилмоқда;
АЗСлар ўртасида бир хил марка учун ҳам сезиларли нарх фарқи мавжуд.
Шунинг учун бугунги бензин нархи фақат АЗСдаги чакана устама билан эмас, бутун таъминот занжири — ишлаб чиқариш, импорт, логистика ва ички талаб билан боғлиқ.
Бензин нархи яна ошиши мумкинми?
Буни ҳозирдан аниқ айтиш қийин. Аммо импортга қарамликнинг кучайиши ички бозор нархларини ташқи таъминотдаги ўзгаришларга сезгирроқ қилади.
2026 йил январь–июль ойларида бензин импорти ҳажмининг 54 фоизга ошгани ҳам талаб ва таклиф ўртасидаги босимни кўрсатади. Шу билан бирга, импорт бензинининг ўртача харид нархи ҳам бир тонна учун тахминан 575 доллардан 600 долларга кўтарилган.
Демак, ташқи бозордаги нарх, етказиб бериш ҳажми ёки логистикадаги ўзгаришлар Ўзбекистондаги чакана нархларга таъсир қилиши мумкин.
Ҳайдовчилар учун асосий хулоса
Ҳозирги вазиятда бензин бозоридаги асосий савол «нарх нега ошди?»дан кўра кенгроқ.
Ўзбекистон бензинни кўпроқ импорт қиляпти, аммо айрим импорт каналларида таъминот узилишлари пайдо бўлмоқда. Шу билан бирга, ички ишлаб чиқариш ўсган бўлса-да, аввалги йиллар даражасига тўлиқ қайтмаган.
Натижада айрим АЗСларда АИ-95 нархи 20 минг сўмдан ошиб, маҳаллий АИ-92 нархларида ҳам сезиларли фарқ пайдо бўлмоқда.
Энг муҳим рақам эса шунда: 2026 йилнинг дастлабки етти ойида Ўзбекистон бензин импорти учун 426 миллион доллар сарфлаган. Бу бир йил аввалги кўрсаткичдан 60,8 фоиз кўп.
Шунинг учун Тошкентдаги бензин нархи атрофидаги бугунги вазиятни фақат битта АЗС ёки битта етказиб берувчи билан изоҳлаб бўлмайди — масаланинг ортида бутун ёқилғи бозоридаги талаб, импорт ва ички ишлаб чиқариш ўртасидаги мувозанат турибди.
Сизнингча, ёқилғи бозоридаги бундай кескин қимматлашиш ва тақчилликни бартараф этиш учун қандай шошилинч чоралар кўрилиши керак? Ўз фикрингизни изоҳларда қолдиринг ва ушбу муҳим таҳлилни яқинларингизга улашинг!
Изоҳлар 0
…