«Мен кимман?» деган саволга жавоб берадиган 12 нуқта...

Инсон ўзини кўпинча битта сўз билан таърифлайди: «онаман», «ходимман», «дўстман», «тадбиркорман», «талабаман». Аммо шахсият фақат эгаллаб турган ролдан иборат эмас. Сиз — бошқалар олдидаги образингиз, ёлғиз қолгандаги ҳолатингиз, қўрқувларингиз, танловларингиз, одатларингиз ва қадриятларингиз йиғиндисиз.

Шунинг учун «Мен кимман?» деган саволга бир жумла билан жавоб бериш қийин. Аммо уни тўғри қисмларга бўлсангиз, ўзингиз ҳақингизда кутилмаган нарсаларни кўришингиз мумкин.

Бошқалар сизни қандай кўради?

Аввало ташқи нуқтаи назардан бошланг.

• Оилангиз учун сиз кимсиз? Масъулиятлими, меҳрибонми, доим ёрдам берадиган инсонми ёки аксинча, ҳисларини кам кўрсатадиган одаммисиз?

• Дўстларингиз учун-чи? Улар сизга маслаҳат учун мурожаат қиладими, ҳазил учунми, ишончли сирдош сифатидами?

• Иш ёки ўқиш муҳитида сиз қандай образдасиз — ташаббускор, жим, масъулиятли, қаттиққўл ёки ҳаммани бирлаштирадиган инсон?

Бу саволларнинг жавоби «ҳақиқий сиз»ни тўлиқ белгиламайди. Аммо одамларга қайси қиррангизни кўпроқ кўрсатаётганингизни очиб беради.

Ҳеч ким кўрмаганда ким бўлиб қоласиз?

Энг қизиқ саволлардан бири шу.

• Ҳеч ким мақтамаса ҳам ишлайсизми?

• Ҳеч ким назорат қилмаса ҳам ваъдангизда турасизми?

• Ёлғиз қолганда ўзингиз билан қандай гаплашасиз?

Баъзан инсоннинг ҳақиқий қадриятлари айнан аудитория йўқ пайтда кўринади. Чунки ташқи баҳони кутиш йўқолганда, ички мотивация қолади.

Шу нуқтада «мен бошқаларга қандай кўринаман?»дан кўра:

«Мен ўзимни қандай инсон деб ҳурмат қила оламан?»

деган савол кучлироқ бўлиши мумкин.

Орзу ва қўрқувларингиз сиз ҳақингизда кўп нарса айтади

Инсон орзу қилган нарса кўпинча унинг яширин эҳтиёжларини кўрсатади.

• Кимдир эркинликни орзу қилади.

• Кимдир тан олинишни.

• Кимдир тинч оилавий ҳаётни.

• Кимдир катта таъсир ва муваффақиятни.

Қўрқувлар ҳам худди шундай ахборот беради. Рад этилишдан қўрқиш — муносабат сиз учун муҳимлигини, молиявий хавфдан қўрқиш — хавфсизликка эҳтиёж юқорилигини кўрсатиши мумкин.

Лекин қўрқувни шахсият билан адаштирмаслик керак.

«Мен қўрқяпман» — «мен қўрқоқман» дегани эмас.

Мақсадларингиз сиз қаерга кетаётганингизни кўрсатади

Бугун ким эканингизни билишнинг бир йўли — қаерга қараб ҳаракат қилаётганингизга қараш.

• Сизнинг мақсадларингиз фақат пул ва лавозим билан боғлиқми?

• Ёки соғлиқ, оила, билим, эркинлик ва ички хотиржамлик ҳам борми?

Инсон қаерга вақт ва куч ажратаётган бўлса, амалда унинг устуворлиги ҳам кўпинча ўша ерда бўлади.

Шунинг учун «мен учун оила биринчи ўринда» деган гап билан ҳафта давомида оилага ажратилган вақт ўртасида катта фарқ бўлса, бу ўйланиш учун сигнал.

Одатлар — шахсиятнинг кундалик кўриниши

Катта мақсадлар чиройли эшитилади.

Аммо инсонни кўпинча кундалик одатлари шакллантиради.

• Қачон ухлайсиз?

• Вақтингизни нималарга сарфлайсиз?

• Қийин вазифани кечиктирасизми?

• Ҳар куни ниманидир ўрганасизми?

• Танангизга қандай муносабатдасиз?

Кундалик одатлар сиз ҳақингизда баъзан орзулардан ҳам аниқроқ маълумот беради.

Чунки орзу — нима исташингизни, одат эса ҳозир қандай яшашингизни кўрсатади.

Камчиликларингизни қандай қабул қиласиз?

«Мен кимман?» деган саволга жавоб фақат яхши хусусиятлардан иборат бўлмаслиги керак.

• Сиз тез жаҳл қиласизми?

• Қарорни чўзасизми?

• Танқидни оғир қабул қиласизми?

• Ҳаммага ёқишга уринасизми?

Камчиликни кўриш ўзингизни камситиш эмас.

Аксинча, ўзингизни идеаллаштирмасдан қабул қилиш шахсий ўсиш учун муҳим нуқта.

Инсоннинг етуклиги камчиликсизлигида эмас, камчилигини кўра билишида ҳам намоён бўлади.

Пул, вақт ва энергиянгиз ҳақиқий устуворликни очади

Бир кунлик вақтингизни кузатиб кўринг.

• Пулингиз асосан қаерга кетяпти?

• Энергиянгизни кимлар ёки нималар оляпти?

Бу учта ресурс жуда кўп нарсани очиб беради.

Инсон «ривожланиш мен учун муҳим» дейиши мумкин, аммо вақтнинг катта қисми тасодифий контентга кетса, реал устуворлик бошқача бўлиб чиқади.

Шунинг учун ўзингиздан сўранг:

«Мен айтган қадриятларим билан ресурсларимни сарфлаш тарзим бир-бирига мосми?»

Муносабатларда қандай инсонсиз?

Одамнинг характери кўпинча муносабатларда очилади.

• Сиз тинглайсизми ёки фақат жавоб беришни кутасизми?

• Хафа бўлганда гаплашасизми ёки сукут билан жазолайсизми?

• Чегара қўя оласизми?

• Бошқаларнинг «йўқ»ини қабул қиласизми?

• Ишончга қандай муносабатдасиз?

Бу саволлар инсоннинг фақат «яхши» ёки «ёмон» эканини аниқламайди. Улар сиз қандай муносабат модели билан яшаётганингизни кўрсатади.

Ўзингиз билан қандай муносабатдасиз?

Бу, эҳтимол, энг муҳим бўлим.

• Хато қилганда ўзингизга қандай гапирасиз?

• «Қандай аҳмоқман» дейсизми ёки «хато қилдим, энди нима ўрганаман?» деб қарайсизми?

• Чарчаганда ўзингизни дам олишга қўясизми?

• Ютуққа эришганда уни тан оласизми ёки «омадим келди» деб камситасизми?

Инсон ўзининг энг узоқ давом этадиган муносабатини айнан ўзи билан ўтказади.

Шунинг учун ўз-ўзига муносабат бутун бошқа муносабатларга ҳам таъсир қилиши мумкин.

Ролларингиз сиз эмассиз

Сиз кимнингдир фарзанди бўлишингиз мумкин.

Кимнингдир дўсти.

Кимнингдир раҳбари ёки ходими.

Аммо бу роллар ўзгариши мумкин.

Иш кетади.

Муносабат тугайди.

Фарзандлар улғаяди.

Шунда муҳим савол қолади:

«Ролларимни олиб ташласам, менда нима қолади?»

• Қадриятлар.

• Характер.

• Билим.

• Танловлар.

• Принциплар.

Мана шу жиҳатлар шахсиятнинг барқарорроқ қисми бўлиши мумкин.

Ютуқ ва мағлубиятдаги «сиз» бир хил эмас

Муваффақият одамни кўрсатади.

Аммо муваффақиятсизлик ҳам.

• Ғалаба қилганда кибрга кетасизми?

• Ютқазганда ҳаммани айблайсизми?

• Ёки натижани таҳлил қилиб, яна ҳаракат қиласизми?

Инсоннинг характерини фақат қандай ғалаба қилиши эмас, қандай мағлуб бўлиши ҳам очиб беради.

Ташқи кўриниш ҳам шахсиятнинг бир тили

Кийиниш услуби, соч турмаги, ташқи кўриниш — инсоннинг бутун шахсияти эмас.

Аммо баъзан улар ички ҳолат ёки ўзини ифода қилиш усули бўлиши мумкин.

• Кимдир минимализмни яхши кўради.

• Кимдир диққат марказида бўлишни.

• Кимдир қулайликни.

Муҳими, ташқи образни ўз қадрингизнинг ягона ўлчовига айлантириб қўймаслик.

Ҳаётингизнинг асосий саволи

«Мен кимман?» деган саволга тайёр жавоб йўқ.

Ҳатто бугунги жавобингиз беш йилдан кейин ўзгариши мумкин.

Шунинг учун уни бир марта тўлдириб қўйиладиган анкета эмас, вақти-вақти билан қайта сўраладиган савол сифатида кўриш фойдали.

Ўзингизни англаш учун бир варақ қоғоз олиб, қуйидаги уч саволдан бошласангиз ҳам етарли:

• Мен ҳозир қандай инсонман?

• Мен қандай инсон бўлишни хоҳлайман?

• Иккаласи ўртасидаги фарқни камайтириш учун бу ҳафта нима қиламан?

Баъзан ўзликни топиш учун янги инсонга айланиш шарт эмас.

Аввало аллақачон қандай инсон эканингизни ҳалол кўриш керак.

Чунки ўзини англаган одам ҳар бир ташқи баҳога қараб ўзгариб кетмайди. У кимнингдир кўзида ким эканини билади, лекин энг муҳими — ўз кўзида ким бўлишни танлайди.

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқлар орқали улашинг.