Сомон йўли галактикаси қадимда кучли тўқнашув туфайли ағдарилиб кетган бўлиши мумкин

Буюк Британиядаги Дарем университети астрономлари Сомон йўли галактикаси тарихи ҳақида ҳайратланарли янгиликни эълон қилишди. Тадқиқотларга кўра, тахминан 10-11 миллиард йил аввал бизнинг галактикамиз бошқа бир йирик галактика билан тўқнашган ва бу ҳодиса унинг бутун тузилишини ўзгартириб юборган. Ушбу коинот катаклизми шунчалик кучли бўлганки, галактика диски деярли 90 даражага бурилиб кетган деб тахмин қилинмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Олимлар ушбу хулосага Гаиа-Энселадус деб номланган қадимий галактика билан тўқнашув оқибатларини компьютерда моделлаштириш орқали келишди. Аввалроқ Гаиа космик телескопи галактикамиз четидаги юлдузларнинг ғайритабиий орбиталари асосида ушбу тўқнашув изларини топган эди. Бироқ янги изланишлар бу ҳодисанинг кўлами аввал ўйланганидан анча кенгроқ бўлганини кўрсатмоқда.

Коинотдаги улкан бурилиш

Дарем университети илмий ходими Кирилл Батраковнинг сўзларига кўра, ушбу тўқнашув нафақат янги юлдузларнинг пайдо бўлишига, балки Сомон йўли дискининг фазодаги ҳолати ўзгаришига ҳам сабаб бўлган. Бу эса галактикадаги аксарият юлдузлар қадимда марказ атрофида бутунлай бошқача траектория бўйлаб ҳаракатланганини англатади. Мазкур кашфиёт коинот эволюциясини тушунишда янги саҳифа очади.

Компьютер симуляцияси шуни кўрсатдики, қадимий дискнинг айнан мана шундай бурилиши Сомон йўлининг ҳозирги тузилишини энг мантиқий тарзда тушунтириб беради. Ушбу модел йўлдош галактикаларнинг жойлашувига мос келади ва ташқи галактик ҳалодаги юлдузларнинг нега ғайритабиий даражада секин айланаётганига жавоб топишга ёрдам беради.

Галактикалар эволюциясининг одатий босқичи

NASA маълумотларига кўра, галактикалар тўқнашуви коинотда ноёб ҳодиса эмас, балки уларнинг ривожланишидаги одатий босқич ҳисобланади. Кузатилаётган ҳар тўртта галактикадан бири камида бир марта шундай йирик "авария"ни бошидан ўтказган. Бундай тўқнашувлар галактика шаклини бутунлай ўзгартириши, миллиардлаб юлдузларни қайта тақсимлаши ва янги юлдузлар пайдо бўлиши жараёнини тезлаштириши мумкин.

Олимлар ушбу янги натижалар нафақат Сомон йўли, балки коинотдаги бошқа спирал галактикаларнинг шаклланиш тарихини аниқроқ тиклашга ёрдам беришига ишонишмоқда. Мазкур тадқиқот биз яшаётган коинот бурчаги қанчалик мураккаб ва динамик ўтмишга эга эканлигини яна бир бор исботлади.