Avalanche компанияси стол устига сиғадиган термоядровий реактор яратди

Ҳозирга қадар ҳеч ким энергия ишлаб чиқаришга қодир бўлган термоядровий реактор ярата олмаган, бироқ физиклар бу мақсадга эришиш йўлида аниқ режага эга. Муҳим босқичлардан бири — термоядровий ёқилғини 10 миллион даража Цельсийгача қиздиришдир, бу деярли Қуёш марказидаги ҳароратга тенг. Avalanche стартапи TechCrunch нашрига эксклюзив тарзда маълум қилишича, унинг стол устига сиғадиган прототипи ушбу кўрсаткичдан ўтиб, плазмани тахминан 11 миллион даражагача қиздиришга муваффақ бўлди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Бундай натижага дунё миқёсида саноқли компанияларгина эришган. Кўпгина термоядровий стартаплар ушбу маррага етиш учун жуда катта маблағ сарфлаган бўлса, Avalanche бунга 50 миллион доллардан камроқ венчур инвестиция билан эришганини таъкидламоқда. Плазма физиклари ҳароратни термометр билан эмас, балки кEV (килоэлектрон-вольт) ўлчов бирлиги ёрдамида заррачалар энергиясини ўрганиш орқали ўлчайдилар. Мутахассисларнинг фикрича, 1 кEV дан юқори кўрсаткич бутун дунё эътиборини тортадиган жиддий натижадир.

Плазма ҳарорати термоядровий тажрибаларни баҳолашда асосий ўзгарувчилардан бири ҳисобланади. Агар плазма етарли даражада қизимаса, заррачаларнинг бир-бири билан тўқнашиш ва янги атомга айланиш эҳтимоли камаяди. Аммо плазма етарлича иссиқ, зич ва барқарор бўлса, термоядровий реакция содир бўлиб, улкан миқдордаги энергия ажралиб чиқади. Бу муваффақият ҳали тўлиқ ғалаба дегани эмас, бироқ стартап ўз реакторида сарфланганидан кўра кўпроқ энергия ишлаб чиқариш йўлида эканидан далолат беради.

Avalanche компаниясининг кичик ҳажмдаги прототиплари термоядровий энергетика рақобатчилар ўйлагандан кўра кичикроқ миқёсда ҳам ишлаши мумкинлигини кўрсатмоқда. Аксарият стартаплар ўнлаб ёки юзлаб мегаватт электр энергияси ишлаб чиқарадиган йирик реакторларни лойиҳалаштирмоқда. Агар Avalanche ихчам ва арзонроқ қурилма ярата олса, у дизел генераторларидан тортиб табиий газ турбиналаригача бўлган кўплаб технологияларга жиддий рақобатчи бўлиши мумкин.

Компания натижаларни ҳали илмий журналларда эълон қилмаган бўлса-да, ҳисобот МIT (Массачусетс технология институти) физиги томонидан тасдиқланганини билдирди. Аксарият реакторлар улкан қурилмалар бўлган бир пайтда, Avalanche кичик ўлчамни танлади, чунки ихчам қурилмаларни такомиллаштириш осонроқ. Стартапнинг Жйн деб номланган сўнгги қурилмасининг термоядровий ўзаги диаметри бор-йўғи беш дюймни ташкил этади.