Москва метроси хорижий дастурий таъминотдан воз кечиб, Линух тизимига ўтмоқда

Москва метрополитени ўзининг бутун ахборот ва чипта инфратузилмасини Россияда ишлаб чиқилган Astra Линух операцион тизимига ўтказиш бўйича кенг кўламли лойиҳани бошлади. Ушбу стратегик қадам транспорт тизимининг хорижий технологияларга боғлиқлигини камайтириш ва киберхавфсизликни кучайтиришга қаратилган. КНевс нашри хабарига кўра, яқин уч йил ичида ўн минглаб қурилмалар янги платформада ишлай бошлайди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Лойиҳа доирасида йўловчилар ҳар куни фойдаланадиган касса аппаратлари, чипта сотиш автоматлари, маълумот терминаллари ва турникетлар тўлиқ янгиланади. Ягона дастурий платформа сифатида Astra Линух тизимининг Десктоп, Сервер ва Эмбеддед версиялари танлаб олинган. Бу эса метрополитеннинг ҳам ички серверларини, ҳам йўловчиларга хизмат кўрсатувчи кичик қурилмаларни бир хил экотизимга бирлаштириш имконини беради.

Технологик мустақиллик ва хавфсизлик масалалари

"Груп Astra" компанияси берган маълумотларга кўра, лойиҳанинг биринчи босқичи муваффақиятли якунланган. 2025-йилга келиб метрополитен турли таҳрирдаги операцион тизимлар учун лицензияларни қўлга киритди. Айниқса, ўрнатилган тизимлар ва ўз-ўзига хизмат кўрсатиш терминаллари учун мўлжалланган Эмбеддед версиясига алоҳида урғу берилмоқда. Келгусида 6000 дан ортиқ тўлов қурилмалари ва барча турникетлар ушбу тизимга ўтказилиши режалаштирилган.

Москва ҳукумати вакилларининг таъкидлашича, янги тизимга ўтиш нафақат сиёсий ёки иқтисодий, балки техник заруриятдир. Хорижий дастурий таъминот етказиб берувчиларининг бозорни тарк этиши фонида, транспорт каби муҳим инфратузилма объектларининг барқарор ишлашини таъминлаш устувор вазифага айланди. Янги ўрнатилаётган барча қурилмалар эндиликда стандарт равишда Astra Линух билан жиҳозланади.

Ўзбекистон шароитида ҳам транспорт тизимларини рақамлаштириш ва маҳаллий ечимлардан фойдаланиш масаласи долзарб ҳисобланади. Тошкент метрополитенида ҳам сўнгги йилларда тўлов тизимлари ва мониторинг жараёнлари босқичма-босқич модернизация қилинмоқда. Россия тажрибаси шуни кўрсатмоқдаки, йирик мегаполислар кутилмаган технологик узилишларнинг олдини олиш учун очиқ кодли ёки миллий операцион тизимларга таянишни афзал кўрмоқда.

Бошқа шаҳарлардаги ўзгаришлар

Москвадаги ушбу ўзгаришлар Россиянинг бошқа йирик шаҳарлари учун ҳам намуна бўлмоқда. Масалан, Санкт-Петербург метрополитени ҳам турникетларни маҳаллий дастурий таъминотга ўтказишга тайёргарлик кўрмоқда. У ерда ишлар 2027-йилнинг мартигача якунланиши кўзда тутилган. Мутахассисларнинг фикрича, бундай оммавий миграция Линух асосидаги тизимларнинг транспорт соҳасидаги позициясини янада мустаҳкамлайди.

Умуман олганда, ушбу лойиҳа қуйидаги мақсадларни кўзлайди:

• Хорижий дастурий таъминот етказиб берувчиларига қарамликни тугатиш;
• Критик инфратузилманинг киберҳужумларга чидамлилигини ошириш;
• Дастурий таъминотни марказлашган ҳолда янгилаш ва бошқаришни соддалаштириш;
• Ускуналарнинг ишлаш муддатини оптималлаштирилган ОТ ҳисобига узайтириш.

Лойиҳа якунига кўра, Москва метроси дунёдаги энг йирик Линух тизимида ишловчи транспорт тармоқларидан бирига айланиши кутилмоқда. Бу эса келажакда интеллектуал транспорт тизимларини янада кенгроқ жорий этиш учун пойдевор бўлиб хизмат қилади.