АҚШ ва ASML ўртасида махфий низо: Хитой энг илғор чипларни ишлаб чиқаришни бошладими?
АҚШ ҳукумати ва дунёдаги энг қиммат технологик компаниялардан бири бўлган Нидерландиянинг ASML корхонаси ўртасида жиддий зиддият юзага келди. Вашингтон маъмурияти дунёдаги энг мураккаб микросхемаларни чоп этишга қодир бўлган ЭУВ (экстремал ультрабинафша литография) қурилмаларидан бири Хитой қўлига тушиб қолган бўлиши мумкинлигидан хавотирда. Бу ҳақда Bloomberg нашри ўз манбаларига таяниб хабар бермоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.
АҚШ Савдо вазири Ҳовард Лутникк ASML раҳбарияти билан учрашувда ушбу масалани кўтарган. Агар ушбу маълумот тасдиқланса, бу АҚШ томонидан йиллар давомида ўрнатилган экспорт назорати тизимининг энг йирик бузилиши бўлади. Гап шундаки, ASML дунёда ЭУВ ускуналарини ишлаб чиқарадиган ягона компания бўлиб, уларсиз NVIDIA, Apple ёки Intel каби гигантлар учун энг замонавий процессорларни тайёрлашнинг имкони йўқ.
Исботланмаган айбловлар ва ASML позицияси
АҚШ расмийлари ASML Хитойга ЭУВ технологиясига оид компонентлар ва транспорт ускуналарини етказиб бергани ҳақида далилларга эга эканлигини иддао қилмоқда. Бироқ, ҳозирча бу далиллар на жамоатчиликка, на Нидерландия компаниясининг ўзига тақдим этилган. ASML вакиллари эса Хитой ҳудудида бундай машиналар умуман мавжуд эмаслигини ва ҳеч қачон етказиб берилмаганини қатъий таъкидламоқда.Компания бош директори Christophe Fouquetнинг сўзларига кўра, ASML ўзи ишлаб чиқарган ҳар бир қурилмани қатъий назорат қилади. Улар ё мижозлар томонидан фаол фойдаланилмоқда, ёки қисмларга ажратилиб, компанияга қайтарилган. Фоуқуетнинг таъкидлашича, ЭУВ технологиясини шунчаки нусхалаш ёки "тескари муҳандислик" (реверсе-энгинееринг) орқали ўзлаштириш имконсиз, чунки унинг фақатгина ёруғлик манбасини яратиш учун 20 йил вақт ва миллиардлаб доллар маблағ сарфланган.
Геосиёсий ва иқтисодий оқибатлар
ASML ҳозирда Европанинг энг қиммат очиқ акциядорлик жамияти бўлиб, унинг бозор қиймати 700 миллиард доллардан ошади. Компания Хитойга фақатгина эски авлод ДУВ (чуқур ультрабинафша) ускуналарини сотишга рухсат олган. Бу савдолар компания даромадининг қарийб 20 фоизини ташкил қилади. Мутахассисларнинг фикрича, ASML битта ноқонуний савдо туфайли ўзининг халқаро обрўси ва асосий даромад манбаларини хавф остига қўйиши мантиққа тўғри келмайди.Шунга қарамай, АҚШ ҳукумати ўзининг технологик устунлигини сақлаб қолиш учун босимни кучайтирмоқда. Ҳатто Вашингтон ASML монополиясига чек қўйиши мумкин бўлган хLight каби стартапларни молиялаштиришни бошлаган. Бу каби ҳаракатлар глобал чип саноатидаги рақобат нафақат иқтисодий, балки миллий хавфсизлик масаласига айланганини яна бир бор исботламоқда.
- ЭУВ қурилмалари дунёдаги энг мураккаб техник тизимлар ҳисобланади;
- ASML ушбу соҳада мутлақ монополияга эга;
- Хитойнинг ушбу технологияга эга бўлиши АҚШнинг сунъий интеллект соҳасидаги етакчилигига таҳдид солади.
Изоҳлар 0
…