NASA сунъий интеллект ёрдамида коинотдан ёнғинларни аниқлаш тизимини синовдан ўтказмоқда

АҚШнинг NASA коинот агентлиги ва Лофт Орбитал компанияси сунъий интеллект (СИ) технологияларига асосланган янги авлод сунъий йўлдошларини синовдан ўтказишни бошлади. Ушбу лойиҳанинг асосий мақсади коинот аппаратларига Ердаги фавқулодда ҳодисалар, хусусан, ўрмон ёнғинлари ва атроф-муҳит ифлосланишини инсон аралашувисиз, мустақил равишда аниқлаш имконини беришдир. Бу ҳақда ixbt.com нашри Лофт Орбитал компанияси маълумотларига таяниб хабар бермоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Федератед Аутономоус Меасуремент (ФАМE) дастури доирасида амалга оширилаётган ушбу лойиҳа коинотдаги маълумотларни қайта ишлаш тезлигини тубдан ўзгартириши кутилмоқда. Ҳозирги кунда сунъий йўлдошлар Ер юзасини суратга олади, сўнгра улкан ҳажмдаги маълумотларни Ерга узатади. Мутахассислар ушбу тасвирларни таҳлил қилиб, зарурат туғилганда бошқа аппаратларга батафсилроқ кузатув олиб бориш буйруғини беради. Янги тизим эса барча таҳлилий жараёнларни бевосита коинотнинг ўзида амалга оширади.

Синовларнинг биринчи босқичи жорий йилнинг июн ойида Лофт Орбитал компаниясининг амалдаги сунъий йўлдошларидан бирида бошланди. Унга NASAнинг Реактив ҳаракат лабораторияси (ЖПЛ) томонидан ишлаб чиқилган махсус дастурий таъминот ўрнатилди. Мутахассисларнинг таъкидлашича, ушбу технология коинот аппаратларига бир-бири билан маълумот алмашиш ва муҳим воқеаларга тезкор муносабат билдириш имконини беради.

Коинотда мустақил қарор қабул қилиш технологияси

Лойиҳа доирасида "тип-анд-куе" деб аталадиган жараён автоматлаштирилади. Бунда битта сунъий йўлдош шубҳали объектни (масалан, ёнғин ўчоғини) аниқласа, дарҳол бошқа аппаратларга сигнал юборади. Бошқа сунъий йўлдошлар эса Ер станциясидан буйруқ кутиб ўтирмасдан, ўз датчикларини ўша нуқтага қаратади ва батафсил таҳлилни бошлайди. Бу вақтни тежаш ва табиий офатларнинг олдини олишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга.

Лофт Орбитал вакили Пол Лассерренинг сўзларига кўра, илгари сунъий интеллект моделларининг ўта йириклиги ва коинот аппаратларининг ҳисоблаш қуввати чеклангани сабабли бундай тизимларни жорий этиш имконсиз деб ҳисобланган. Бироқ сўнгги ойларда пайдо бўлган ихчам ва "мультимодал" фикрлаш қобилиятига эга янги авлод СИ моделлари бу тўсиқларни бартараф этди. Эндиликда сунъий йўлдошлар камроқ энергия сарфлаган ҳолда мураккаб тасвирларни реал вақт режимида таҳлил қила олади.

Янги тизимнинг ишлаш тамойили қуйидаги муҳим босқичларни ўз ичига олади:

• Ер юзасини доимий равишда коинот патрули режимида кузатиш;
• СИ ёрдамида тасвирлардаги аномалияларни (тутун, нефт тўкилиши, сув сатининг ўзгариши) аниқлаш;
• Маълумотларни Ерга юбормасдан, аппарат бортида таҳлил қилиш;
• Бошқа сунъий йўлдошларга автоматик тарзда вазифа топшириш.

Ушбу технология нафақат ёнғинларни, балки глобал экологик ўзгаришларни кузатишда ҳам инқилобий қадам бўлиши кутилмоқда. Лофт Орбитал келгуси йилларда, аниқроғи 2027 ва 2028-йилларда янги авлод сунъий йўлдошларини учиришни режалаштирган бўлиб, уларда ушбу автоном тизим тўлиқ қувват билан ишга туширилади. Бу эса инсониятга коинотдан туриб сайёрамизни янада самаралироқ ҳимоя қилиш имконини беради.