Канада АҚШ энергетика бозорига бойитилмаган уранда ишлайдиган ядровий реакторларни таклиф қилмоқда

Канаданинг АткинсРеалис компанияси ўзининг ноёб КАНДУ реактор технологиясини АҚШ бозорига олиб кириш учун расмий лицензиялаш жараёнини бошлади. АҚШ Ядровий тартибга солиш комиссиясига (НРК) тақдим этилган билдиришнома ушбу технологияни Америка энергетика тизимига интеграция қилиш йўлидаги биринчи расмий қадам бўлди. Мазкур ташаббус АҚШнинг энергетик мустақиллигини таъминлаш ва сунъий интеллект инфратузилмаси учун зарур бўлган улкан қувватларни яратишда муҳим аҳамиятга эга. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

АткинсРеалис мутахассислари Америка бозорига 700 МВ дан ортиқ қувватга эга бўлган Энҳансед КАНДУ 6 реакторини тақдим этишни режалаштирмоқда. Ишлаб чиқувчиларнинг фикрича, ушбу технология ҳозирда маълумотлар марказлари (дата-сентерс), AI тизимлари ва юқори технологияли ишлаб чиқариш корхоналари томонидан ортиб бораётган электр энергиясига бўлган талабни қоплашда энг самарали ечимлардан бири бўлиши мумкин.

Технологик устунлик: Бойитилмаган уран ва узлуксиз иш фаолияти

КАНДУ технологиясининг асосий фарқи ва афзаллиги шундаки, у ёқилғи сифатида бойитилган уран ўрнига табиий урандан фойдаланади. ixbt.com маълумотига кўра, бу АҚШ учун стратегик жиҳатдан муҳим, чунки мамлакатнинг ядровий ёқилғи таъминоти занжири ҳозирда кўп жиҳатдан хорижий етказиб берувчиларга боғлиқ бўлиб қолган. Табиий урандан фойдаланиш эса бу қарамликни сезиларли даражада камайтиради.

Яна бир муҳим техник ютуқ – реакторни тўхтатмасдан туриб ёқилғи қуйиш имкониятидир. Аксарият анъанавий реакторлар ёқилғи алмаштириш учун маълум муддатга ўчирилиши керак бўлса, КАНДУ технологияси ўрнатилган қувватдан фойдаланиш коэффициентини максимал даражада сақлаб қолиш имконини беради. Бу эса барқарор энергия оқимига муҳтож бўлган йирик технологик кластерлар учун жуда қўл келади.

Халқаро тажриба ва АҚШ бозоридаги тўсиқлар

АткинсРеалис вакиллари ушбу технология аллақачон дунё миқёсида синовдан ўтганини таъкидламоқда. Ҳозирги кунда Канада, Жанубий Корея, Хитой ва Аргентина каби мамлакатларда жами 34 та КАНДУ типидаги энергия блоклари муваффақиятли фаолият юритиб келмоқда. Бироқ, АҚШ бозорига кириш осон кечмаслиги кутилмоқда, чунки Америка лицензиялаш тизими асосан енгил сувли реакторларга (ЛВР) мослашган.

Канада ҳукуматининг янги стратегиясига кўра, 2040-йилга қадар КАНДУ технологиясини камида тўртта янги хорижий бозорга экспорт қилиш кўзда тутилган. АҚШ билан ҳамкорлик бу борадаги энг йирик ва нуфузли лойиҳа бўлиши мумкин. Ҳозирча гап фақат дастлабки келишувлар ҳақида кетмоқда ва НРК томонидан қурилиш ҳамда фойдаланиш учун якуний рухсатномалар берилмаган.

Ўзбекистон каби атом энергетикасини ривожлантиришни мақсад қилган мамлакатлар учун ҳам бундай муқобил технологиялар қизиқиш уйғотиши табиий. Бойитилмаган урандан фойдаланиш имконияти ёқилғи сиклини соддалаштириш ва халқаро чекловларга камроқ тўқнаш келиш нуқтаи назаридан истиқболли йўналиш ҳисобланади.