Amazon ўзининг афсонавий Мечаникал Турк хизматини ёпишга тайёрланмоқда

Amazon компанияси ўзининг кўп йиллик тарихга эга Мечаникал Турк (МТурк) краудсорсинг платформасига янги мижозларни қабул қилишни тўхтатишини эълон қилди. Ушбу қарор сунъий интеллект ва автоматлаштириш технологиялари мисли кўрилмаган даражада ривожланган даврда рақамли меҳнат бозоридаги катта ўзгаришлардан далолат беради. 2026-йилнинг 30-июльидан бошлаб хизмат янги фойдаланувчилар учун ёпилади, бу эса платформанинг аста-секин фаолиятини якунлашига ишора сифатида кўрилмоқда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Amazon Веб Сервисес (AWS) вакилларининг таъкидлашича, мазкур қарор пухта ўрганиш ва таҳлиллардан сўнг қабул қилинган. Ҳозирда мавжуд бўлган мижозлар хизматдан одатдагидек фойдаланишда давом этишлари мумкин, бироқ компания платформага янги функциялар қўшишни режалаштирмаяпти. AWS фақат хавфсизлик ва тизим барқарорлигини таъминлаш билан чекланади, бу эса Мечаникал Турк лойиҳасининг "ҳаётни қўллаб-қувватлаш" режимига ўтганини англатади.

Сунъий интеллект пойдеворидаги инсон меҳнати

2005-йилда ишга туширилган Мечаникал Турк ўз вақтида инқилобий лойиҳа ҳисобланган. У компьютерлар учун мураккаб, аммо инсон учун оддий бўлган вазифаларни (масалан, CAPTCHA кодларини ечиш ёки матндаги ҳиссиётларни аниқлаш) бажариш учун минглаб масофавий ишчиларни бирлаштирган. Платформа номи 18-асрда шахмат ўйнайдиган автомат сифатида танилган, бироқ ичида одам яширинган машҳур "Турк" қурилмаси шарафига қўйилган.

Сўнгги йилларда Amazon ушбу хизматдан СагеМакер AI каби нейрон тармоқларини ўқитиш учун маълумотларни маркировка қилишда фойдаланиб келаётган эди. Кўплаб стартаплар ўз маҳсулотларини "тўлиқ автоматлашган сунъий интеллект" сифатида реклама қилса-да, аслида парда ортида Мечаникал Турк ишчилари ўша вазифаларни қўлда бажариб беришган. Бу эса технология оламида ўзига хос "яширин меҳнат" тизимини юзага келтирган.

Инқироз сабаблари: Ботлар ва ишончсизлик

Мечаникал Турк платформасининг обрўсига бир неча омиллар путур етказди. Биринчидан, 2023-йилда ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатдики, платформадаги ишчиларнинг 33 фоиздан 46 фоизигача бўлган қисми ўз вазифаларини бажариш учун ChatGPT каби йирик тил моделларидан фойдалана бошлаган. Бу эса инсон меҳнати талаб қилинадиган маълумотларнинг ишончлилигини сўроқ остида қолдирди.

Иккинчидан, платформада фирибгарлик ва ботлар кўпайиб кетгани сабабли кўплаб тадқиқотчилар ва жиддий буюртмачилар хизматни тарк этишган. Reddit тармоғидаги фойдаланувчиларнинг фикрича, Amazon учун МТурк серверларини сақлаб туриш эндиликда иқтисодий жиҳатдан самарасиз бўлиб қолган. Сунъий интеллектнинг ўзи маълумотларни таҳлил қилишда инсонлардан кўра тезроқ ва арзонроқ ишлай бошлагани ушбу хизматнинг тақдирини ҳал қилди.

Мечаникал Турк ўз вақтида Facebook ва Камбридге Аналйтика можаросида ҳам билвосита иштирок этган эди. Эндиликда ушбу платформанинг ёпилиши рақамли иқтисодиётда бир давр якунланаётганидан далолат беради. Ўзбекистонлик мутахассислар учун ҳам бу каби платформалар масофавий даромад манбаи бўлиб хизмат қилган, бироқ замонавий AI воситалари энди бу каби микро-вазифаларни тўлиқ ўз зиммасига олмоқда.